# Sterhyacint (Scilla): de complete gids Veel tuiniers kennen scilla als dat goedkope blauwe bolletje, maar er zit meer achter. Sterhyacint is de verwilderingsbol en stinzenplant bij uitstek: betaalbaar, betrouwbaar, intens blauw en een van de allereerste bijenplanten van het jaar. Twee dingen maken deze soort bijzonder: de grote naamverwarring met sneeuwroem en boshyacint, en het verschil tussen de winterharde tuinscilla en de niet-winterharde S. peruviana als kamerplant. Na deze gids weet je precies welke scilla je kiest en hoe je ermee omgaat. ⚠️**Let op: de sterhyacint (Scilla) is ernstig giftig.** De bollen bevatten hartglycosiden die bij inname fataal kunnen zijn en kunnen ook huidirritatie geven. Bij (vermoedelijke) inname bel je je huisarts of het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC: 088-755 8000), bij dieren je dierenarts of de dierenambulance, en bij ernstige klachten 112. Deze informatie is algemeen en is geen medisch of veterinair advies; Bollanda is niet aansprakelijk voor letsel of schade. Zie ook [giftige bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) en onze [disclaimer](https://bollanda.nl/disclaimer). ## Wat is een sterhyacint? Scilla is een geslacht van echte bollen binnen de familie Asparagaceae, onderfamilie Scilloideae. Het zijn tunicaatbollen, wat betekent dat ze een papierachtig beschermend vlies hebben, net als tulpen en narcissen. De meeste soorten bloeien vroeg in het voorjaar met sterk blauwe, sterren- of klokvormige bloemen. ### De verwilderingsbol en stinzenplant bij uitstek Weinig bollen verwilderen zo moeiteloos als sterhyacint. Je plant ze één keer en jaar na jaar vormen ze een steeds dichter blauw tapijt, vooral onder bladverliezende bomen. Scilla is bovendien een klassieke [stinzenplant](https://bollanda.nl/geschiedenis/stinzenplant), die op oude buitenplaatsen en in parken al eeuwen meegaat. Door zelfuitzaai en de vorming van broedbolletjes breidt een aanplant zich vanzelf uit, terwijl je verder vrijwel niets hoeft te doen. ### Bol, bloei en winterhardheid in het kort De meeste scilla's blijven laag, tussen 10 en 20 cm, met S. litardierei als uitschieter tot 25 cm. De bloeiperiode loopt van februari tot april, afhankelijk van de soort. Voor de aanpak maakt het [verschil tussen bol, knol en wortelstok](https://bollanda.nl/basis/type) verschil, want of je nu met een echte bol of een knol werkt vraagt om een andere behandeling. De kleuren variëren van diepblauw en gentiaanblauw tot wit, lichtblauw, ijsblauw, violet-blauw en roze bij S. bifolia. De tuinscilla's zijn zeer winterhard (USDA 2 tot 8), en S. siberica verdraagt zelfs temperaturen tot -40 graden. Als vroege voorjaarsbloeier valt scilla in de groep [najaarsbollen](https://bollanda.nl/seizoen/bolgroepen), die je in de herfst plant. ## De soorten en variëteiten op een rij Het scilla-assortiment is groter en gevarieerder dan veel mensen denken. Het valt uiteen in winterharde kernsoorten, de sneeuwroem-groep en een paar bijzondere soorten. Het volledige overzicht van [sterhyacint soorten](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla/assortiment) helpt je gericht een keuze te maken. ### De vier kernsoorten De winterharde kernsoorten zijn de echte tuinscilla's die je plant en laat staan. De onderstaande lijst bevat de 4 belangrijkste kernsoorten van het geslacht. - **Scilla siberica (Oosterse sterhyacint)**: 10 tot 20 cm, bloeit maart tot april in diep gentiaanblauw met knikkende klokjes en is de meest verkochte, hertenresistente verwilderaar. - **Scilla bifolia (Tweebladige sterhyacint)**: 8 tot 15 cm, bloeit februari tot april met opgerichte violet-blauwe sterren, is de typesoort van het geslacht en staat in Nederland al sinds 1594 in cultuur. - **Scilla mischtschenkoana (Tubergen-scilla)**: 8 tot 15 cm, ijsblauw met een blauwe middenstreep, de vroegst bloeiende soort met een bloeiduur tot twee maanden. - **Scilla litardierei (Weidehyacint)**: 10 tot 25 cm, bloeit pas in mei en juni met amethyst-violette aren en overbrugt het gat tussen voorjaarsbollen en zomervaste planten. ### De sneeuwroem-groep (voormalige Chionodoxa) Sneeuwroem hoort taxonomisch bij Scilla, ook al staat op veel etiketten nog Chionodoxa. Je herkent deze groep aan de open stervormige bloemen met een opvallend wit hart. De bekendste is S. forbesii 'Blue Giant' met tot wel 12 bloemen per stengel, gevolgd door de steriele S. forbesii 'Pink Giant', de donkerblauwe S. sardensis en S. luciliae. Ze verwilderen uitstekend en zijn waardevolle vroege bijenplanten. ## Sterhyacint, sneeuwroem of toch iets anders? Scilla, sneeuwroem en Puschkinia worden in het vroege voorjaar makkelijk door elkaar gehaald: klein, blauw en bijna tegelijk in bloei. De volledige uitleg over het [verschil tussen scilla, Chionodoxa en Puschkinia](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla/verschil) helpt je ze in een oogopslag uit elkaar te houden. De vergelijking met de boshyacint hoort bij dat geslacht zelf, en die lees je in het artikel over het [verschil met boshyacint](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthoides/verschil). ### Waarom sneeuwroem nu een Scilla is Moleculair onderzoek (Pfosser en Speta, 1999) toonde aan dat de Chionodoxa-soorten genetisch binnen de S. bifolia-groep nestelen. Toonaangevende databanken zoals POWO en Kew accepteren Chionodoxa daarom als synoniem van Scilla. De KAVB houdt als registratieautoriteit beide namen apart aan, en in de Nederlandse handel blijft sneeuwroem als naam gewoon bestaan. ### Welke soorten juist geen Scilla meer zijn Waar sneeuwroem erbij kwam, zijn andere soorten juist uit Scilla weggehaald. De wilde hyacint en de Spaanse boshyacint heten nu [Hyacinthoides](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthoides), de herfstscilla is Prospero autumnale geworden en de gevlekte kamerplant heet tegenwoordig Ledebouria socialis. Die laatste is geen tuinbol meer en hoort niet in de vergelijking thuis. ## Tuinbol of kamerplant: twee heel verschillende scilla's De meeste scilla's zijn winterharde tuinbollen die je in de grond laat staan. Eén soort vormt een grote uitzondering: S. peruviana, vaak verkocht als Caribbean Jewel. Deze niet-winterharde soort (USDA 7 tot 10) heeft de grootste bloemschermen van het geslacht, tot ongeveer 15 cm doorsnede, en houd je als kuip- of kamerplant. De verzorging van de [niet-winterharde Scilla peruviana](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla/peruviana) wijkt sterk af van die van de tuinscilla's, want deze plant moet vorstvrij overwinteren. Ondanks de naam komt de soort overigens uit het Middellandse Zeegebied en niet uit Peru. ## Kopen, planten en combineren in het kort Sterhyacint hoort bij de goedkoopste bollen, maar een paar keuzes maken toch verschil. Bij het kopen let je op het verpakkingsformaat, de bolmaat en de keuze tussen de uitzaaiende soort en de steriele cultivar. De [koopgids voor sterhyacinten](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla/koopgids) behandelt deze keuzes stap voor stap. Het [planten van sterhyacinten](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla/planten) is eenvoudig: je zet de bollen ondiep in de grond, tussen 5 en 10 cm diep, in het najaar. Omdat de bollen klein zijn en snel uitdrogen, loont het om vlot na aankoop te planten. Voor een mooi resultaat komt het [combineren van sterhyacinten](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla/combinatie) met andere vroege bollen goed van pas, zodat je een natuurlijk blauw tapijt vol bijen krijgt. ## Verzorgen en laten verwilderen Sterhyacint vraagt nauwelijks aandacht: planten, laten staan en genieten. De belangrijkste regel bij het [verzorgen van sterhyacinten](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla/verzorging) is dat je het blad na de bloei minstens zes weken volledig laat afsterven, zodat de bol energie opbouwt voor het volgende jaar. Rooien is zelden nodig en de bollen vermeerderen zich vanzelf. Het kerngebruik is verwildering, en hoe je een blauw tapijt aanlegt en beheert, staat in het artikel over het [verwilderen van sterhyacinten](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla/verwilderen). De keuze tussen de uitzaaiende soort en de steriele 'Spring Beauty' bepaalt hoe snel en hoe breed je aanplant zich uitbreidt. Wil je sterhyacint inpassen in een breder beplantingsplan, dan helpt de [verwilderingsplanning voor je tuin](https://bollanda.nl/tuinontwerp/verwilderen). ## Giftigheid en mogelijke problemen Sterhyacint is opvallend probleemvrij, robuust en hertenresistent, maar er is één groot aandachtspunt: de hoge giftigheid. Alle plantendelen bevatten hartglycosiden zoals proscillaridine A en scilliroside, met de hoogste concentratie in de bol. Volgens NC State Extension geldt scilla als hoog giftig en mogelijk dodelijk bij inname, en het sap kan contactdermatitis veroorzaken. In het [overzicht van giftige bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) zie je hoe scilla zich verhoudt tot andere soorten. Draag handschoenen bij het hanteren en houd de bollen buiten bereik van kinderen en huisdieren. Bij vermoeden van inname bel je bij nood 112; voor vergiftigingsinformatie is het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum bereikbaar via 088-755 8000. Ziekten en plagen spelen een kleine rol, maar de details over [giftigheid, ziekten en plagen bij sterhyacint](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla/probleem) zetten alles op een rij, inclusief de nuance dat scilla in Nederland geen invasieve exoot is. ## Sterhyacint voor bijen en andere bestuivers De vroege bloei maakt sterhyacint tot een waardevolle voedselbron. In februari en maart, wanneer hommelkoninginnen ontwaken en bijenvolken zich opbouwen, biedt scilla een hoge nectar- en pollenwaarde (4 tot 5 op een schaal van 5). Daarmee hoort de soort tot de meest [bijvriendelijke bloembollen](https://bollanda.nl/biologisch/bij) van het assortiment. De open bloemen van sneeuwroem en S. bifolia zijn makkelijk toegankelijk voor honingbijen, hommels, vlinders en zweefvliegen. In combinatie met winterakoniet, krokus en sneeuwklokje vormt scilla een aaneengesloten vroeg bijennetwerk dat het verschil maakt in een periode waarin verder weinig bloeit.