# Knolbegonia (Begonia): de complete gids Veel mensen die zoeken op "begonia" bedoelen eigenlijk een kamerplant, terwijl deze gids over de tuinknolbegonia gaat. De knolbegonia (Begonia x tuberhybrida) is een vorstgevoelige zomerbol met een opvallend holle bovenkant aan de knol, en het is de enige bolsoort op Bollanda die juist halfschaduw verkiest boven volle zon. De plant komt oorspronkelijk uit de Andes en wordt vooral in Vlaanderen geteeld, met een rijke variatie aan bloemvormen en kleuren. Na deze gids weet je precies wat knolbegonia is en klik je met een gerichte vraag door naar het juiste onderwerp. ## Wat is een knolbegonia? De knolbegonia is een hybride die werd ontwikkeld uit verschillende Zuid-Amerikaanse begoniasoorten uit het Andesgebergte. Botanisch hoort de plant tot de familie Begoniaceae, een familie die in de vruchtwisseling als solitaire groep geldt en daardoor geen conflict oplevert met andere bolgewassen. De plant overwintert ondergronds als een knol en loopt elk voorjaar opnieuw uit. ### Knol, geen echte bol Een knolbegonia groeit niet uit een echte bol maar uit een platte, licht harige knol met een holle bovenkant. Die holle kant is een belangrijk herkenningspunt: hij moet bij het planten naar boven wijzen en mag geen water krijgen. Het onderscheid tussen een [bol, knol en wortelstok](https://bollanda.nl/basis/type) bepaalt mede hoe je een gewas plant en bewaart. De [bolanatomie](https://bollanda.nl/basis/anatomie) van een knol verschilt wezenlijk van die van een echte tunicaatbol zoals een tulp. Knolbegonia staat in dat opzicht in gezelschap van andere knolgewassen. Net als bij de [dahlia](https://bollanda.nl/bolsoort/dahlia), de [ranonkel](https://bollanda.nl/bolsoort/ranunculus) en de [calla](https://bollanda.nl/bolsoort/zantedeschia) draait het bij de knolbegonia om een vlezig opslagorgaan dat geen beschermend rokje heeft. Dat maakt deze gewassen gevoeliger voor rot en vraagt om voorzichtig hanteren. ### Knolbegonia versus kamerplant-begonia Het woord "begonia" dekt een enorme lading planten, waarvan de meeste niets met een tuinbol te maken hebben. Bladbegonia's en kamerplant-begonia's zoals B. rex, B. maculata, angel wing, dragon wing, elatior en masoniana worden binnenshuis gekweekt om hun blad of langdurige bloei en vallen buiten de scope van Bollanda. Wie wil uitzoeken of een [knolbegonia binnen of buiten](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia/binnen-buiten) hoort, vindt daar de volledige afbakening. De vuistregel is simpel: heb je een platte knol met een holle bovenkant gekocht, dan zit je bij de tuinknolbegonia goed. Heb je een potplant aangeschaft die je het hele jaar binnen houdt voor het blad, dan gaat het om een ander gewas. ## Hoe ziet een knolbegonia eruit? Knolbegonia's vormen forse, vaak gevulde bloemen op stevige, sappige stengels. De bloemen variëren van klein en rijkbloeiend tot groot en cameliaachtig, afhankelijk van de groep waartoe de plant behoort. ### Bloeitijd, kleuren en hoogte De bloei loopt van juni of juli tot oktober of november, waarmee knolbegonia een van de langst bloeiende zomerbollen is. De plant wordt 30 tot 50 cm hoog en draagt bloemen in wit, geel, oranje, roze, rood en zalm. Blauw en paars ontbreken volledig in het kleurenpalet, wat de keuze van begeleidende planten in een border stuurt. De meeste knolbegonia's geuren niet, met de hangende cultivar 'Fragrant Falls' als bekende uitzondering. ### De acht bloemvormgroepen in het kort Knolbegonia is geen enkele plant maar een verzamelnaam voor acht duidelijk verschillende bloemvormgroepen. De groep bepaalt de bloemvorm, de hoogte en de plek waar de plant het beste tot zijn recht komt, vergelijkbaar met hoe de [cultivar-classificatie](https://bollanda.nl/basis/classificatie) bij andere bolgewassen werkt. De onderstaande lijst bevat de 8 bloemvormgroepen waarin knolbegonia's worden ingedeeld. - **Crispa Marginata**: enkele, gegolfde bloemen met een contrasterende rand in wit-rood of geel-rood. - **Fimbriata**: dubbele, gefranjerde bloemen met een anjerachtig uiterlijk in meerdere effen kleuren. - **Grootbloemig gevuld**: forse, cameliaachtige dubbele bloemen, op kleur verkocht voor de border. - **Marmorata**: dubbele, gemarmerde bloemen in een opvallend rood-wit patroon. - **Multiflora**: veel kleine bloemen op een compacte, bossige plant. - **Non Stop**: compacte doorbloeiers uit F1-zaad in meer dan twaalf kleuren. - **Pendula en Cascade**: hangbegonia's met hangende stelen voor manden en bakken. - **Picotee en Bouton de Rose**: dubbele bloemen met een fijne, contrasterende rand. Wil je per groep verder kijken naar bloemvorm, hoogte en gebruik, dan helpt het complete overzicht van [knolbegonia soorten](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia/assortiment) je verder. ## Waarom knolbegonia bijzonder is Twee dingen maken de knolbegonia uniek binnen het bollenassortiment: de voorkeur voor halfschaduw en het sterk Vlaamse herkomstverhaal. ### De enige schaduwbloeier onder de zomerbollen De meeste zomerbloeiende bolgewassen willen volle zon, maar de knolbegonia bloeit juist het mooist in halfschaduw. Daarmee is dit de enige zomerbol in het Bollanda-assortiment die een schaduwrijke plek verkiest, wat hem onmisbaar maakt voor borders en potten onder bomen of tegen een noordmuur. Intense middagzon kan het blad en de bloemen juist beschadigen. Die eigenschap opent combinaties met schaduwminnaars die voor andere zomerbollen onbruikbaar zijn. ### Een door en door Vlaams product De knolbegonia is van oudsher een Vlaams teeltproduct, met de productie geconcentreerd in Oost-Vlaanderen rond Lochristi, Destelbergen en Laarne. Veel knollen die in de Nederlandse handel liggen, komen dan ook uit die regio. Deze regionale specialisatie heeft een lange traditie binnen de [Nederlandse en Vlaamse bollensector](https://bollanda.nl/geschiedenis/sector). De Non Stop-serie vormt een uitzondering op de teeltwijze: deze F1-hybriden worden uit zaad gekweekt in plaats van uit knollen. ## Knolbegonia in de tuincyclus Knolbegonia volgt een vaste jaarcyclus van voortrekken, buiten planten, bloeien en overwinteren. Omdat de plant niet winterhard is, vraagt die cyclus om wat planning. ### Vorstgevoelig en niet winterhard Knolbegonia is niet winterhard in het Nederlandse en Belgische klimaat (USDA-zone 9 tot 11) en overleeft vorst niet in de volle grond. Je rooit de knollen daarom in oktober of haalt de pot binnen voor de winter. Het [overwinteren van knolbegonia](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia/overwinteren) brengt de knollen daarna gezond door de koude maanden, met als kernregel dat je de knollen na het rooien nooit mag wassen. ### Planten, verzorgen en overwinteren in vogelvlucht De cyclus begint met voortrekken vanaf februari en buiten planten na de IJsheiligen. Het [planten van knolbegonia](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia/planten) draait om twee succesfactoren: de holle kant van de knol naar boven en een uitstekend drainerende grond. Tijdens het seizoen vraagt het [verzorgen van knolbegonia](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia/verzorging) vooral terughoudendheid, met een halve mestdosering en water aan de voet in plaats van op het blad. Zo blijft de plant tot diep in het najaar doorbloeien. ## Veiligheid voor mens en huisdier Knolbegonia is mild tot matig giftig voor honden, katten en paarden door de calciumoxalaten die vooral in de knol zitten. Bij dieren kan inname leiden tot een branderig gevoel in de mond, kwijlen en misselijkheid, maar ernstige vergiftiging is zeldzaam. Voor mensen is de plant licht giftig en grotendeels zelfremmend, omdat de scherpe smaak voorkomt dat iemand grote hoeveelheden binnenkrijgt. De [giftigheid van bolgewassen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) verschilt sterk per soort, en knolbegonia hoort bij de mildere gevallen. Houd knollen en planten toch uit de buurt van knabbelende huisdieren en jonge kinderen. Bij twijfel of aanhoudende klachten bel je het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum via 088-755 8000. Een uitgebreide bespreking van symptomen, slakken en schimmelziekten staat in het overzicht van [knolbegonia problemen](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia/probleem). ## Zo vind je snel het juiste onderwerp Deze gids is het startpunt; vanaf hier ga je door naar het onderwerp dat bij jouw vraag past. Of je nu wilt kiezen, planten, combineren of vermeerderen, elk onderwerp heeft zijn eigen verdiepende artikel. De onderstaande lijst bevat de 3 meest gezochte vervolgonderwerpen rond knolbegonia. - **Kopen**: in de [koopgids voor knolbegonia](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia/koopgids) lees je hoe je een gezonde knol herkent en welke groep bij border, pot of hangmand past. - **Combineren**: het artikel over het [combineren van knolbegonia](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia/combinatie) toont partners voor de halfschaduw-border, de kuip en de hangmand. - **Vermeerderen**: wil je meer planten, dan lukt het [stekken van knolbegonia](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia/stekken) via stengelstek, bladstek en zaad.