# Bloembollen rooien: wanneer en hoe uit de grond halen Bloembollen rooien voelt vaak spannend, want één verkeerde steek beschadigt de bol. Het rooien vraagt twee dingen: het juiste moment en de juiste techniek. Dit artikel gaat uit van bollen die je al hebt besloten te rooien. Het rooimoment verschilt per soort, en daarna moet de bol nog uitharden en drogen voordat hij de bewaring in gaat. Na het lezen weet je wanneer je welke bol licht en hoe je hem schoon en heel weglegt. ## Voor welke bollen geldt het rooien? Het rooien is niet voor elke bol nodig. Veel winterharde najaarsbollen blijven gewoon in de grond zitten, terwijl andere bollen er juist elk jaar uit moeten. Of je een bol rooit, beslis je na de bloei op basis van winterhardheid; de winterhardheid bepaalt hoe je een bol [na de bloei](https://bollanda.nl/verzorging/na-bloei) verzorgt. Dit artikel richt zich op de bollen die je al hebt aangewezen om uit de grond te halen. ### Vorstgevoelige zomerbollen De grootste groep die je rooit, bestaat uit zomerbloeiers die de Nederlandse winter niet overleven. Soorten als dahlia, canna, knolbegonia, gladiool en freesia zijn niet winterhard en gaan in de vorst verloren als je ze laat zitten. Daarom haal je ze elk najaar uit de grond om ze vorstvrij door de winter te helpen. De winters worden wel meetbaar zachter ([ons onderzoek naar de winterhardheidszones](https://bollanda.nl/onderzoek/winterhardheidszones) laat zien dat de koudste nacht van het jaar in één generatie ruim 2 graden zachter werd), maar zelfs in de zachtste streken komt een vorstnacht die deze knollen bevriest nog altijd voor, dus het rooi-advies blijft staan. ### Optioneel te rooien najaarsbollen Een aantal winterharde najaarsbollen mag blijven staan, maar je rooit ze soms toch voor het beheer van hun meerjarige cyclus. Tulpenhybriden, narcissen en hyacinten kun je elke paar jaar lichten om de bollen te sorteren en gezond te houden, wat hoort bij het [meerjarig terugkomen van bollen](https://bollanda.nl/verzorging/meerjarig). Het is hier dus een keuze, geen noodzaak. ## Wanneer is het juiste rooimoment? Het juiste moment hangt af van de rijping van de bol, niet van de kalender alleen. Een bol die te vroeg de grond uit gaat, heeft nog niet genoeg reserves opgeslagen voor volgend jaar. Geduld levert hier een sterkere bol op. ### Wachten tot het loof is afgestorven De bol vult zich na de bloei via het blad met voedingsstoffen voor het volgende seizoen. Wacht daarom altijd tot het loof geel is geworden en is afgestorven; pas dan is de bol afgerijpt. Het [afsterven van het loof](https://bollanda.nl/verzorging/loof) is je belangrijkste signaal dat de bol klaar is om gerooid te worden. ### Rooitiming per soort De ideale rooidatum verschilt sterk per gewas. De onderstaande lijst bevat de 6 belangrijkste rooimomenten voor vorstgevoelige en optioneel te rooien bloembollen. - **Dahlia**: rooi de [knollen van dahlia](https://bollanda.nl/bolsoort/dahlia) na de eerste nachtvorst, wanneer het loof zwart is geslagen. - **Canna**: haal de wortelstok van [canna](https://bollanda.nl/bolsoort/canna) eveneens na de eerste nachtvorst uit de grond. - **Knolbegonia**: rooi [knolbegonia](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia) zodra het blad afsterft door de eerste koude nachten. - **Gladiool**: licht de knollen van [gladiool](https://bollanda.nl/bolsoort/gladiolus) zodra het loof is afgestorven, voor de strenge vorst. - **Freesia**: rooi [freesia](https://bollanda.nl/bolsoort/freesia) als het blad is ingetrokken en de knol is afgerijpt. - **Narcis**: rooi [narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus) alleen in hun meerjarige cyclus, kort nadat het loof is verwelkt. ## Hoe haal je bollen zonder schade uit de grond? Een beschadigde bol is een toegangspoort voor schimmels en rot tijdens de bewaring. De manier waarop je de bol uit de grond krijgt, bepaalt voor een groot deel hoe goed hij de winter doorkomt. Werk daarom rustig en met de juiste beweging. ### Lichten met een vork in plaats van steken Steek nooit recht naar beneden vlak bij de bol, want dan snijd je hem makkelijk doormidden. Steek op ruime afstand rond de plant en wrik de kluit voorzichtig omhoog, zodat je de bol licht in plaats van steekt. Een [rooivork](https://bollanda.nl/benodigdheden/rooivork) met platte tanden helpt om de bollen heel en compleet boven te krijgen. ### Rooien op klei versus zand De grondsoort maakt het rooien makkelijker of lastiger. Op zandgrond valt de aarde snel van de bol af en gaat het lichten soepel. Op kleigrond zit de grond zwaarder en natter rond de bol, waardoor je voorzichtiger moet wrikken en de bollen vaak nog moet laten opdrogen voordat de klei loslaat. ## Schoonmaken en eerste inspectie Na het lichten maak je de bollen schoon en bekijk je ze meteen kritisch. Dit is het moment om problemen op te sporen voordat ze zich in de bewaring verspreiden. Een zorgvuldige inspectie scheelt later veel teleurstelling. ### Grond, loofresten en oude wortels verwijderen Klop de aanhangende grond voorzichtig van de bol en verwijder loofresten en oude, afgestorven wortels. Doe dit met je handen of een zachte borstel en wees terughoudend met wassen, want extra vocht vergroot het risico op rot. Hoe schoner en droger de bol, hoe beter hij bewaart. ### Beschadigde en zieke bollen apart leggen Leg tijdens het schoonmaken elke aangetaste bol meteen apart. Zachte plekken, schimmelpluis of rotte delen wijzen op problemen, en één zieke bol kan een hele bak besmetten. Bekijk twijfelgevallen tegen het licht van veelvoorkomende [ziekten bij bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/ziekte) en gooi ernstig aangetaste exemplaren weg. ## Drogen en uitharden na het rooien Een vers gerooide bol bevat nog veel vocht en moet eerst uitharden voordat hij de bewaring in kan. Sla je hem te snel op, dan gaat hij broeien en rotten. Geef de bol daarom de tijd om aan de buitenkant goed op te drogen. ### De droogperiode bij kamertemperatuur Leg de bollen na het schoonmaken in één laag op een droge, luchtige plek. Een droog- en uithardingsperiode van 3 dagen tot 2 weken bij 18 tot 21 °C is voldoende voor de meeste soorten. Zorg voor goede ventilatie en houd de bollen uit de volle zon. ### De warme fase voor tulpen en hyacinten Sommige bollen vragen na het rooien een warmere behandeling voor de aanleg van de bloem. Bij [tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa) en [hyacinten](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthus) is een warme zomerfase van 20 tot 25 °C belangrijk, omdat de bloemknop zich in die periode in de bol vormt. Zonder deze warmte blijft de bloei volgend jaar achter. ## Bollen wegleggen voor de bewaring Zijn de bollen droog en gecontroleerd, dan kun je ze definitief wegleggen. Bewaar ze in geventileerde netzakken of open kratten, zodat de lucht overal langs de bollen kan. Een open [bewaarkist](https://bollanda.nl/benodigdheden/bewaarkist) houdt de bollen droog en luchtig tot het volgende plantseizoen. Zet de bak op een koele, donkere en vorstvrije plek en controleer de bollen af en toe.