# Amaryllis (Hippeastrum): de complete gids Amaryllis is een uitzondering op bijna alle bolsoorten: vrijwel iedereen broeit hem binnenshuis, terwijl bijna niemand hem in de tuin plant. De plant die we in Nederland "amaryllis" noemen, heet botanisch eigenlijk Hippeastrum, en de echte Amaryllis is een ander Zuid-Afrikaans genus. De bol kan drie routes volgen: in pot, op water of als wax. En met de juiste aanpak blijft dezelfde bol jarenlang bloeien. Deze gids brengt alle deelonderwerpen samen en leidt je naar de juiste verdieping. ⚠️**Let op: de amaryllis (Hippeastrum) is giftig bij inname.** Vooral de bol bevat lycorine; inname geeft braken en buikklachten. Houd bollen buiten bereik van kinderen en huisdieren. Twijfel je na inname, bel dan je huisarts of het NVIC (088-755 8000), bij dieren je dierenarts. Deze informatie is algemeen en is geen medisch of veterinair advies; Bollanda is niet aansprakelijk voor letsel of schade. Zie ook [giftige bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) en onze [disclaimer](https://bollanda.nl/disclaimer). ## Wat is amaryllis precies? De amaryllis (Hippeastrum) is een echte bol met een tunicaat, dat wil zeggen een beschermend papierachtig vlies. In Nederland kennen we hem vooral als kamerplant en kerstklassieker, niet als tuinbol. De plant is niet winterhard en wordt daarom binnenshuis gebroeid in plaats van buiten geplant. ### Hippeastrum versus Amaryllis: de naamverwarring De naam "amaryllis" is botanisch eigenlijk onjuist voor de plant die je rond kerst koopt. Die plant heet officieel Hippeastrum, terwijl de echte Amaryllis een apart Zuid-Afrikaans geslacht is met slechts twee soorten (Amaryllis belladonna). Wikidata markeert beide expliciet als verschillende geslachten. Bollanda gebruikt daarom de Latijnse genusnaam in de slug, en "amaryllis" in de titels en navigatie, omdat dat de naam is die je in de winkel tegenkomt. De [classificatie van bloembollen](https://bollanda.nl/basis/classificatie) maakt duidelijk wat een cultivar, groep of geslacht precies betekent. Zo voorkom je verwarring bij aankoop, want in tuincentra wordt soms ook "belladonna" verkocht. ### Tropische oorsprong en de familie Amaryllidaceae Hippeastrum komt oorspronkelijk uit tropisch en subtropisch Amerika, met name Brazilië en de Andes. Die warme herkomst verklaart waarom de plant geen vorst verdraagt en juist warmte nodig heeft om te bloeien. De soort hoort tot de familie Amaryllidaceae, samen met onder andere narcis, sneeuwklokje en sierui. Die warme afkomst maakt het verschil met de meeste lentebollen meteen duidelijk. Waar een echte tunicaatbol zoals de tulp een koudeperiode vraagt, gedraagt de amaryllis zich anders. Het onderscheid tussen [bol, knol en wortelstok](https://bollanda.nl/basis/type) helpt te begrijpen waarom verschillende bolgewassen zo verschillend reageren op temperatuur. ## Bloeikenmerken in een oogopslag De amaryllis dankt zijn populariteit aan de spectaculaire bloemen op een stevige, kale steel. De bloemen kunnen tot 25 cm in diameter worden en verschijnen 6 tot 10 weken na het planten, sneller bij temperaturen rond 21 °C en hoger. De steel is volledig hol en kan flink lang worden, wat hem ook als snijbloem aantrekkelijk maakt. Amaryllis heeft zelfs het langste vaasleven van alle bolbloemen, met gemiddeld 14 dagen. Hoe je [amaryllis als snijbloem](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum/snijbloem) verzorgt en de holle steel ondersteunt, vraagt om een eigen aanpak. ### Kleuren, hoogtes en bolmaten Het kleurenpalet van amaryllis is breed, al ontbreekt echt blauw. De onderstaande tabel toont de belangrijkste bloeikenmerken van amaryllis (Hippeastrum). | Kenmerk | Waarde | | ------------------ | ----------------------------------------------- | | Kleuren | Rood, bordeaux, roze, wit, oranje, geel, limoen | | Bloeihoogte | 40 - 60 cm (range 25 - 90 cm) | | Bloemdiameter | tot 25 cm | | Aanbevolen bolmaat | 30/32 cm (2 - 3 stelen) | | Bloeiperiode | December - mei (binnen) | De bolmaat wordt gemeten op de omtrek en bepaalt direct het resultaat. Een aanbevolen maat van 30/32 cm levert doorgaans twee tot drie bloemstelen op. ### Aantal stelen en bloemen per bol Hoe groter de bol, hoe meer bloemstelen je mag verwachten. Een bol van 22 tot 24 cm omtrek geeft meestal één steel, terwijl een premium bol van 34/36 cm tot drie stelen kan vormen. Elke steel draagt 2 tot 6 bloemen. Dit verband tussen bolmaat en aantal stelen is bij amaryllis bijzonder sterk en is een belangrijke reden om bewust een maat te kiezen. Amaryllis bloeit niet voor bestuivers, omdat de plant binnenshuis in de winter bloeit en dus geen rol speelt als drachtplant. ## De drie broeimethoden naast elkaar Een net gekochte amaryllisbol kan drie volledig gescheiden routes volgen. Het [broeien van bloembollen binnenshuis](https://bollanda.nl/locatie/binnen) is bij amaryllis ongebruikelijk eenvoudig, omdat de bol geen koudeperiode nodig heeft. De onderstaande lijst bevat de 3 broeimethoden voor amaryllisbollen. - **In pot met grond**: de meest gangbare methode, geschikt voor een bol die je jaren wilt behouden. - **Op water in amaryllisglas**: een decoratieve route waarbij alleen de wortels in het water hangen. - **Gewaxte amaryllis**: een kant-en-klaar product dat zonder water of grond bloeit, voor eenmalig gebruik. ### Klassiek in pot met grond Bij de potmethode laat je het bovenste deel van de bol boven de grond uitsteken en kies je een pot die slechts iets groter is dan de bol. Amaryllis bloeit juist beter bij enige wortelcompressie. De volledige stap-voor-stap aanpak voor het [planten van amaryllis](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum/planten) bespreekt potkeuze, plantdiepte en eerste watergift. ### Op water in amaryllisglas Een amaryllisglas is breder dan een hyacintenglas en heeft een richel waarop de bol rust. De bol zelf raakt het water niet, alleen de wortels hangen erin, wat rot voorkomt. Bij deze waterroute is de bol na de bloei doorgaans uitgeput, dus voor [amaryllis broeien op water](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum/broeien) kies je hem vooral om het decoratieve effect. ### Wax amaryllis als eenmalig product Een gewaxte amaryllis is een rustende bol die in een laag paraffinewas is gedompeld, waardoor hij zonder water, grond of pot bloeit op interne reserves. Dit is een eenmalig product, want de bol raakt na de bloei uitgeput. Alles over de werking en de decoratieve mogelijkheden van [wax amaryllis](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum/wax) staat in een apart artikel. ## Kerstbloei rond 25 december: hoe je terugrekent Veel mensen willen hun amaryllis precies met kerst in bloei hebben. Omdat amaryllis warmte nodig heeft in plaats van koude, is dat goed te plannen. Een geprepareerde bol heeft alleen warmte en water nodig om de bloemsteel te laten strekken. Wil je het exacte planttijdstip op basis van je gewenste bloeidatum berekenen, dan helpt het [broeien van bloembollen](https://bollanda.nl/locatie/binnen/broeien) als algemeen principe. Amaryllis hoort bij de meest dankbare soorten om binnenshuis te bloeien, en past goed in een sfeervolle [kerstdecoratie met bloembollen](https://bollanda.nl/inspiratie/kerst). ### De rekensom 8 tot 10 weken rust + 6 tot 10 weken groei De doorlooptijd van een verse warmtestart tot bloei is 6 tot 10 weken. Wie zijn eigen bol overhoudt, telt daar de droge rustperiode van 8 tot 10 weken bij op. De cruciale rekensom: begin de rustperiode uiterlijk half augustus en herstart uiterlijk begin oktober voor bloei rond 25 december. ### De jaartijdlijn van januari tot december De amaryllis volgt een jaarritme van bloei, zomergroei, rust en herstart. In het voorjaar geniet je van de bloei, in de zomer bouwt de plant reserves op, eind augustus gaat hij in rust en begin november start de nieuwe cyclus. Deze tijdlijn keert terug bij elke methode waarmee je dezelfde bol opnieuw laat bloeien. ## Meerjarige bloei: 30+ jaar dezelfde bol Amaryllis is de enige soort op Bollanda die met de juiste aanpak jarenlang opnieuw kan bloeien. De bol kan 30 jaar en langer meegaan, en sommige liefhebbers melden negen of meer achtereenvolgende bloeiseizoenen. Bij eigen overgehouden bollen ligt het slagingspercentage op 50 tot 80 procent, tegenover vrijwel 100 procent bij een verse geprepareerde bol. De sleutel zit in wat je tussen de bloeiperioden doet. De [verzorging van amaryllis](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum/verzorging) na de bloei draait vooral om watergift en bemesting. Wie de bol uit een verzameling wil uitbreiden, kan via het [vermeerderen van amaryllis](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum/vermeerderen) broedbolletjes scheiden. ### Droogrust in plaats van klassieke koude Waar tulpen en hyacinten een koudeperiode nodig hebben, vraagt amaryllis juist een droge rustperiode van 8 tot 10 weken bij 7 tot 15 °C. Te warm (boven 18 °C) breekt de rust en te koud (onder 7 °C) laat de bloemaanleg mislukken. De volledige route voor het [bewaren en overhouden van amaryllis](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum/bewaren) behandelt deze rustperiode stap voor stap. ### De 4-bladerenregel als leidraad De bloem vormt zich in de oksel van elke vierde bolschub. Daarom geldt de vuistregel: minimaal vier grote, gezonde bladeren in de zomer leveren de basis voor één bloemsteel het volgende seizoen, en acht bladeren voor twee stelen. Dat verklaart waarom de zomergroei zo belangrijk is voor de bloei van volgend jaar. ## Veiligheid en giftigheid Amaryllis is mooi, maar bevat giftige stoffen waar je rekening mee houdt. Alle delen zijn licht tot matig giftig, met de hoogste concentratie in de bol zelf. De gifstoffen zijn onder meer lycorine en galantamine. ### Licht tot matig giftig voor huisdieren en mensen Voor honden en katten is amaryllis licht tot matig giftig, met symptomen als speekselvloed, braken en diarree. Vooral katten zijn een aandachtspunt. Wat te doen bij vergiftiging van [giftige bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) bij huisdieren, en hoe je risico's beperkt, staat in een apart overzicht. Bij mensen is de soort matig giftig, en bij kinderen matig tot ernstig. Diepgaande informatie over symptomen en de veilige omgang met [amaryllisproblemen](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum/probleem), waaronder giftigheid, vind je in het probleemartikel. ### Het bijzondere ui-verwarringsrisico voor kinderen De grote bol van 8 tot 14 cm doorsnede lijkt sterk op een ui en wordt 's winters binnenshuis bewaard, waardoor hij bereikbaar is voor kinderen. In een gedocumenteerd geval verloor een kind het bewustzijn na het inslikken van een hippeastrumbol. Bewaar de bollen daarom nooit in de buurt van voedsel. Bij accidentele inname is het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) bereikbaar op 088-755 8000. Dat is altijd de eerste stap bij twijfel, en bij aanhoudend braken bij kinderen bel je 112. ## Welke amaryllis past bij jou? Het aanbod aan amaryllis is groot, van klassiek dieprood tot vlinderachtige patronen en compacte dwergvormen. Welke je kiest, hangt af van je ruimte, je smaak en of je de bol jaren wilt behouden of als eenmalige decoratie gebruikt. ### Doorklikken naar assortiment, koopgids en deelonderwerpen Wie het verschil tussen Galaxy, Cybister en Butterfly wil begrijpen, vindt het volledige overzicht bij de [amaryllis soorten en variëteiten](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum/assortiment) volgens de KAVB-classificatie. Voor het koopmoment helpt de [koopgids voor amaryllis](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum/koopgids), met aandacht voor bolmaat, kwaliteit en de vier productformaten. Vanuit deze gids stap je door naar elk deelonderwerp dat je nodig hebt, van planten en verzorgen tot broeien en bewaren. Zo bouw je stap voor stap een complete amaryllis-routine op, afgestemd op jouw situatie.