# Zijn bloembollen giftig voor huisdieren en kinderen? Het is begrijpelijk dat je je zorgen maakt over giftige planten als je kinderen of huisdieren in huis hebt. De meeste bloembollen geven hooguit milde klachten, maar een handvol soorten is ernstig of zelfs levensgevaarlijk. Huisdieren en kinderen lopen daarbij verschillende risico's, en één verwarring, die tussen herfsttijloos en herfstkrokus, is echt gevaarlijk. In dit artikel lees je welke bollen veilig zijn, welke niet en wat je doet bij inslikken. Geruststellend: met de juiste informatie beoordeel je de meeste situaties prima zelf. ⚠️**Twijfel je of er iets is ingeslikt? Wacht niet af.** Neem direct contact op met je huisarts of het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC: 088-755 8000), en bij dieren met je dierenarts of de dierenambulance. Bel 112 bij ernstige klachten of een levensbedreigende situatie. Deze pagina geeft algemene informatie en is geen medisch of veterinair advies. Bollanda is niet aansprakelijk voor schade of letsel door het gebruik ervan, zie onze [disclaimer](https://bollanda.nl/disclaimer). ## Hoe giftig zijn bloembollen eigenlijk? De meeste bloembollen zijn voor mensen en dieren niet of nauwelijks giftig, en ernstige vergiftigingen zijn zeldzaam. Toch bevatten sommige soorten gifstoffen die hen ongeschikt maken voor knaagdieren, iets wat je kunt benutten door giftige bollen als [vraatbescherming](https://bollanda.nl/probleem/vraat) rond smakelijke soorten te zetten. De ernst loopt sterk uiteen, van een bittere smaak die kinderen vanzelf afschrikt tot stoffen waarvoor geen tegengif bestaat. Giftigheid hangt altijd af van de hoeveelheid, het lichaamsgewicht en het plantdeel. Een kind dat op een blaadje kauwt loopt een ander risico dan een hond die een hele bol opeet. De risico's verschillen bovendien tussen mensen, honden, katten en paarden, dus het loont om je eigen situatie apart te bekijken. ## Giftigheid per soort: van veilig tot fataal Bolgewassen verschillen enorm in giftigheid, en het helpt om ze in te delen in duidelijke klassen. De onderstaande tabel toont alle 39 bolsoorten, ingedeeld in vijf giftigheidsklassen met de bijbehorende reactie. | Klasse | Soorten | Reactie | | ------------------ | -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | --------------------------------------------- | | Niet giftig | Camassia, canna, dahlia, freesia, liatris, naald van Cleopatra | Geen actie nodig | | Licht giftig | Krokus, druifhyacint, sneeuwklokje, sierui, gladiool, montbretia, voorjaarsster, kuiflelie, agapanthus, buishyacint | Geen actie nodig | | Matig giftig | Tulp, hyacint, iris, anemoon, knolbegonia, ranonkel, nerine, hondstand, helmbloem, lenteklokje | Huisarts of dierenarts bij kinderen of dieren | | Matig tot ernstig | Narcis, kievitsbloem, amaryllis, boshyacint | Huisarts, bij aanhoudend braken NVIC | | Ernstig tot fataal | Herfsttijloos, winterakoniet, klimlelie, sterhyacint, vogelmelk, keizerskroon, calla, cyclaam, lelie (vooral katten) | Bel 112, huisdier: direct dierenarts | ### Niet of licht giftig De grootste groep bolgewassen valt gelukkig in de veiligste categorieën. Soorten als camassia, canna, freesia, dahlia, liatris en de naald van Cleopatra zijn voor mensen niet giftig, en bollen als krokus, druifhyacint, sneeuwklokje, sierui en gladiool geven hooguit lichte maag- en darmklachten. Bij deze soorten is geen actie nodig als een kind of huisdier er per ongeluk aan likt of knabbelt. Spoel de mond en houd je kind of dier in de gaten. ### Matig giftig Een middengroep vraagt iets meer aandacht zonder direct alarmerend te zijn. Hieronder vallen tulp, hyacint, iris, anemoon, knolbegonia, ranonkel en nerine, die bij grotere hoeveelheden misselijkheid, braken of huidirritatie kunnen geven. De bol bevat meestal de hoogste concentratie gifstoffen. Slikt een kind of dier een stuk bol door, dan is het verstandig om de huisarts of dierenarts te bellen. ### Ernstig tot potentieel fataal Een kleine groep soorten is echt gevaarlijk en verdient extra voorzichtigheid in huis en tuin. De onderstaande lijst bevat 5 bloembollen die ernstig tot potentieel fataal giftig kunnen zijn. - **Herfsttijloos (Colchicum)**: bevat [colchicine](https://bollanda.nl/bolsoort/colchicum/colchicine), een gif zonder tegengif waarvoor zelfs kleine hoeveelheden levensgevaarlijk zijn. - **Winterakoniet (Eranthis)**: [winterakoniet](https://bollanda.nl/bolsoort/eranthis) bevat hartglycosiden en wordt omschreven als zeer giftig en mogelijk dodelijk bij inname. - **Klimlelie (Gloriosa)**: de [klimlelie](https://bollanda.nl/bolsoort/gloriosa) bevat dezelfde colchicine-achtige stoffen als herfsttijloos, met dodelijke gevallen bij mensen. - **Sterhyacint (Scilla)**: [sterhyacint](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla) bevat hartglycosiden die volgens NC State fataal kunnen zijn bij inname. - **Vogelmelk (Ornithogalum)**: [vogelmelk](https://bollanda.nl/bolsoort/ornithogalum) bevat cardenoliden die potentieel dodelijk zijn voor honden, katten en paarden. De keizerskroon hoort hier eveneens thuis, net als de calla, de cyclaam en, vooral voor katten, de lelie (zie hieronder). Bij vermoeden van inname van een van deze soorten bel je direct 112, of bij een huisdier je dierenarts. ## Huisdieren: katten, honden en paarden Voor huisdieren gelden andere risico's dan voor mensen, omdat dieren bollen soms opgraven en in hun geheel opeten. Honden zijn vooral nieuwsgierig naar net geplante bollen, terwijl katten eerder met bloemen en stuifmeel in aanraking komen. Herfsttijloos, winterakoniet, klimlelie en vogelmelk zijn ook voor dieren potentieel fataal. Houd deze soorten buiten bereik en ruim afgevallen plantendelen op. ### Lelie en katten: een fataal risico Voor katten verdient één plant bijzondere aandacht, want hier kan het echt misgaan. Alle delen van de [lelie](https://bollanda.nl/bolsoort/lilium), inclusief de bloem, het blad, het stuifmeel en zelfs het vaaswater, veroorzaken bij katten acuut nierfalen dat zonder behandeling dodelijk is. Een kat hoeft maar wat stuifmeel van zijn vacht te likken om ziek te worden. Heb je een kat, zet dan geen lelies in een vaas en plant ze niet op een plek waar je kat komt. Bel bij het minste vermoeden direct je dierenarts, want snelle behandeling is bepalend voor de afloop. ## Kinderen: risico's en acties Kinderen lopen vooral risico doordat ze bollen voor uien of knoflook aanzien of nieuwsgierig op blad en bloem kauwen. De bittere smaak van veel bollen schrikt de meeste kinderen gelukkig snel af. Narcissen zijn de meest gedocumenteerde bron van plantvergiftiging, vooral door verwarring met uien. Houd ook de keizerskroon, de calla en cyclaam in de gaten, omdat deze soorten ernstiger kunnen reageren. De [keizerskroon](https://bollanda.nl/bolsoort/fritillaria-imperialis) bevat giftige alkaloïden die op het hart werken, [calla](https://bollanda.nl/bolsoort/zantedeschia) geeft door scherpe kristallen een pijnlijke zwelling van mond en keel, en [cyclaam](https://bollanda.nl/bolsoort/cyclamen) bevat saponinen die bij grote hoeveelheden ernstig zijn. Slik je kind een deel van een bol door, bel dan de huisarts en bij aanhoudend braken het vergiftigingeninformatiecentrum. Bewaar bollen daarom nooit naast uien of in de keuken, en houd [narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus) buiten bereik van kleine kinderen. ## De fatale verwarring: herfsttijloos of herfstkrokus Eén verwisseling springt eruit als levensgevaarlijk en verdient daarom een eigen waarschuwing. Herfsttijloos en de herfstbloeiende krokus lijken sprekend op elkaar, maar herfsttijloos bevat colchicine, waarvoor geen tegengif bestaat, terwijl de krokus onschuldig is. Het verschil zit in de meeldraden: herfsttijloos heeft er zes, de [krokus](https://bollanda.nl/bolsoort/crocus) heeft er drie. Wie de twee uit elkaar wil leren houden, vindt steun in een gerichte uitleg over het [verschil tussen herfsttijloos en krokus](https://bollanda.nl/bolsoort/colchicum/verschil-krokus). Neem nooit het risico om bladeren of knollen van een onbekende herfstbloeier te proeven of in een kindertuin te zetten. ## Wat doe je bij inslikken? Kalm blijven en gericht handelen helpt meer dan paniek. De juiste reactie hangt af van de soort, de hoeveelheid en de klachten die je ziet. Verwijder eerst eventuele plantenresten uit de mond en spoel de mond met water. Geef niet standaard iets te drinken of te eten zonder advies, en probeer geen braken op te wekken. ### Bij twijfel: NVIC 088-755 8000 Weet je niet zeker hoe giftig de soort is of hoeveel er is binnengekregen, dan is deskundig advies de beste stap. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum is bereikbaar via 088-755 8000 en kan op basis van de soort en de hoeveelheid inschatten of behandeling nodig is. Houd bij het bellen de naam van de plant, het ingenomen deel en het tijdstip bij de hand. Bewaar zo mogelijk een stukje van de plant ter identificatie. ### Bij ernstige soorten: 112 Bij de gevaarlijkste soorten telt iedere minuut en wacht je niet af. Bel direct 112 bij vermoedelijke inname van herfsttijloos, winterakoniet, klimlelie, sterhyacint of vogelmelk, en bij ernstige symptomen zoals benauwdheid, hartkloppingen, stuipen of een gezwollen keel. Vertel de centralist welke plant het betreft en welke klachten je ziet. Voor huisdieren geldt hetzelfde principe: bel meteen je dierenarts of de dierenambulance. ## Giftige bollen veilig opbergen en markeren De meeste ongelukken voorkom je met een paar simpele gewoontes rond opslag en planning. Bewaar bollen altijd droog, donker en buiten bereik van kinderen en huisdieren, en nooit in dezelfde la of mand als groenten. Noteer op de verpakking om welke soort het gaat, zodat je een giftige bol niet per ongeluk voor een eetbare ui aanziet. Plant de gevaarlijkste soorten op plekken waar kinderen en dieren niet graven of spelen. Met deze voorzorgen geniet je zorgeloos van je bollen, terwijl je de echte risico's klein houdt.