# Leucojum soorten en variëteiten: zomerklokje, lenteklokje en hun cultivars

Het Leucojum-genus kent na 2004 nog maar twee soorten, maar het assortiment binnen die twee is verrassend rijk voor de geïnteresseerde tuinier. De keuze tussen zomerklokje en lenteklokje is vooral een keuze van bloeitijd en standplaats. Binnen die twee soorten bestaan enkele specialistische variëteiten en één marktdominante cultivar. Per soort en per uitgelichte cultivar krijg je verderop op deze pagina de volledige diepgang.

## Het Leucojum-genus na 2004

De Nederlandse genusnaam voor Leucojum is narcisklokje, maar in de handel kom je vrijwel alleen de soortnamen tegen. Op basis van moleculair onderzoek (Lledó et al., Kew en Alicante) is het geslacht in 2004 gesplitst, waardoor Leucojum nu nog slechts twee soorten omvat: L. vernum (lenteklokje) en L. aestivum (zomerklokje).

Negen kleinere soorten, waaronder het bekende herfstklokje, zijn verplaatst naar het geslacht Acis. Wat een soort, variëteit of [cultivar](https://bollanda.nl/basis/classificatie) precies is, helpt je om deze indeling te begrijpen. Het [sneeuwklokje (Galanthus)](https://bollanda.nl/bolsoort/galanthus) lijkt sterk op een narcisklokje, maar hoort tot een heel ander geslacht.

## Zomerklokje (Leucojum aestivum)

Het zomerklokje is de meest verkrijgbare Leucojum-soort in Nederland en tegelijk een inheemse plant met Rode Lijst-status. Ondanks de naam bloeit het in het voorjaar, niet in de zomer. De [soortpagina van zomerklokje](https://bollanda.nl/bolsoort/leucojum/assortiment/aestivum) behandelt de wilde populaties en standplaats in detail.

### L. aestivum (de soort)

De soort wordt 30 tot 50 cm hoog en draagt 2 tot 5 witte klokvormige bloemen per stengel, elk met groene puntvlekken. De bloei valt in april en mei, met een subtiele chocolade-achtige geur. L. aestivum is inheems in Nederland en verdraagt als een van de weinige bolgewassen waterverzadigde bodem, wat de soort ideaal maakt voor natte standplaatsen.

In het Engels heet de soort summer snowflake, wat de verwarring met het sneeuwklokje verder voedt. Toch gaat het om een heel andere plant, met grotere bloemen en een fors hogere groeiwijze.

### 'Gravetye Giant'

Deze cultivar is de marktdominante keuze binnen het zomerklokje. Met een hoogte van 50 tot 90 cm wordt 'Gravetye Giant' tot 60 cm hoger dan de soort, met tot 8 bloemen per stengel. De cultivar heeft een RHS Award of Garden Merit en werd gevonden op Gravetye Manor in de 19e eeuw; de [cultivarpagina van 'Gravetye Giant'](https://bollanda.nl/bolsoort/leucojum/assortiment/aestivum/gravetye-giant) gaat in op de herkomst en de tuinwaarde.

### 'Bridesmaid'

'Bridesmaid' is een RHS-geregistreerde cultivar van het zomerklokje. De beschikbare informatie over deze cultivar is schaars en het aanbod in Nederland is zeldzaam. Voor de meeste tuiniers blijft 'Gravetye Giant' daarom de praktische keuze binnen L. aestivum.

## Lenteklokje (Leucojum vernum)

Het lenteklokje is de specialistische tegenhanger van het algemenere zomerklokje. Het bloeit vroeger, blijft lager en is in de Nederlandse handel zeldzaam. De [soortpagina van lenteklokje](https://bollanda.nl/bolsoort/leucojum/assortiment/vernum) behandelt de bostuincondities en cultuurgeschiedenis uitgebreid.

### L. vernum (de soort)

Deze soort wordt 15 tot 30 cm hoog en draagt meestal één bloem per stengel, zelden twee. De witte klokvormige bloem heeft groene puntvlekken en een subtiele viooltjesgeur, en de bloei valt in februari en maart. Daarmee is het lenteklokje de vroegste van de twee soorten; de hele soort draagt een RHS Award of Garden Merit en is al sinds 1420 in cultuur.

In het Engels heet deze soort spring snowflake. Ook hier is de gelijkenis met het sneeuwklokje de bron van veel naamverwarring.

### var. carpathicum

De Karpaten-vorm valt op door zijn unieke herkenningsteken. Waar het gewone lenteklokje groene puntvlekken heeft, draagt var. carpathicum gele puntvlekken. De variëteit wordt 15 tot 35 cm hoog, met 1 tot 2 bloemen per steel, en is gewild bij verzamelaars in het specialistensegment.

### var. vagneri

Deze variëteit is de vroegste bloeier van het hele genus. Var. vagneri bloeit in januari en februari, soms al begin januari, en draagt twee bloemen per steel. De variëteit is afkomstig uit Hongarije en blijft met 15 tot 30 cm even compact als de gewone soort.

## Herfstklokje: nu Acis autumnale

Het herfstklokje hoort sinds 2004 niet meer tot het geslacht Leucojum. Bij de taxonomische splitsing is deze soort verplaatst naar het geslacht Acis, onder de naam Acis autumnale. In tegenstelling tot de twee Leucojum-soorten bloeit het herfstklokje wel in zijn naamseizoen, namelijk van augustus tot oktober.

In de handel wordt het soms nog als 'Leucojum autumnale' verkocht. Het [verschil tussen de drie klokjes](https://bollanda.nl/bolsoort/leucojum/verschil) zet de bloeitijden en herkenningstekens overzichtelijk op een rij.

## AGM-cultivars in een oogopslag

Binnen het Leucojum-genus dragen twee planten een RHS Award of Garden Merit. De [RHS Award of Garden Merit](https://bollanda.nl/koopadvies/keurmerk/rhs-agm) is een keurmerk dat planten met bewezen tuinwaarde en betrouwbaarheid onderscheidt. De onderstaande tabel toont de twee Leucojum-planten met AGM-status.

| Plant                        | Niveau AGM   | Bloeitijd        |
| ---------------------------- | ------------ | ---------------- |
| Zomerklokje 'Gravetye Giant' | Cultivar     | April - mei      |
| Lenteklokje (L. vernum)      | Gehele soort | Februari - maart |

Bij het zomerklokje geldt de onderscheiding voor de cultivar 'Gravetye Giant', niet voor de soort zelf. Bij het lenteklokje draagt juist de hele soort het keurmerk.

## Verkrijgbaarheid in Nederland

De verkrijgbaarheid verschilt sterk per soort en cultivar binnen dit genus. Het zomerklokje is breed beschikbaar, terwijl het lenteklokje een echt specialistenartikel is. De onderstaande lijst bevat de 3 belangrijkste verkrijgbaarheidsniveaus binnen het Leucojum-assortiment.

- **L. aestivum (de soort)**: algemeen verkrijgbaar, ook in voordeelverpakkingen voor verwildering.
- **'Gravetye Giant'**: ruim aanwezig bij gespecialiseerde kwekers, daarnaast ook biologisch verkrijgbaar.
- **L. vernum en zijn variëteiten**: zeldzaam, vrijwel alleen bij specialisten en verzamelaars.

De [koopgids voor zomerklokje en lenteklokje](https://bollanda.nl/bolsoort/leucojum/koopgids) behandelt de prijsmarges en kwaliteitscontrole per soort en cultivar.