# Liatris soorten en variëteiten

Liatris bestaat uit ongeveer 40 Noord-Amerikaanse soorten, maar in de Nederlandse bollenhandel wordt vrijwel uitsluitend *L. spicata* als knol verkocht. Dit assortiment-artikel maakt onderscheid tussen de commercieel beschikbare *L. spicata* met haar cultivars en de specialistensoorten die je doorgaans alleen als vasteplant via gespecialiseerde kwekers vindt. Hieronder vergelijk je de bekende cultivars en de minder gangbare soorten op hoogte, kleur en bloeiperiode, zodat je snel de juiste prachtschaarde voor jouw tuin kiest.

## L. spicata: de commerciële standaard

*Liatris spicata* is veruit de belangrijkste soort binnen het genus en als enige op grote schaal als knol verkrijgbaar in de Nederlandse bollenhandel. De plant wordt 60 tot 120 cm hoog, onder optimale omstandigheden zelfs tot 150 cm, en bloeit van juli tot september in diep paars of lila. Met een winterhardheid van USDA-zone 3 tot 9 en een RHS-waardering H7 is de soort volledig winterhard in heel Nederland.

Naast de tuincontext vormt *L. spicata* ook de basis voor de professionele snijbloementeelt. De stevige, rechte bloemaren maken de soort geliefd als verticale lijnbloem in boeketten en arrangementen.

## Populaire cultivars van Liatris spicata

Bijna alle in de handel verkrijgbare Liatris-cultivars zijn selecties van *L. spicata*. Ze verschillen vooral in hoogte en kleur, terwijl de bloeiperiode voor de meeste rond juli tot september ligt. De onderstaande tabel toont de belangrijkste cultivars van *Liatris spicata* met hun hoogte, kleur en bloeiperiode.

| Cultivar                 | Hoogte (cm)                             | Kleur              | Bloei      |
| ------------------------ | --------------------------------------- | ------------------ | ---------- |
| 'Kobold' (syn. 'Goblin') | 45 - 75 (zaadlijn); ca. 35 (vegetatief) | Diep paars/magenta | Juni - aug |
| 'Floristan Weiss'        | 80 - 90 (tot 120)                       | Zuiver wit         | Juli - sep |
| 'Floristan Violett'      | 80 - 100                                | Diep violet        | Juli - aug |
| 'Alba'                   | 45 - 60                                 | Wit                | Juli - sep |
| 'Callilepsis'            | 60 - 90                                 | Paars              | Juli - sep |
| 'Blue Bird'              | 90 - 150                                | Blauw-paars        | Aug - sep  |

### 'Kobold' (syn. 'Goblin'): de populairste compacte cultivar

'Kobold' is de meest gevraagde compacte cultivar en de logische keuze voor pot of voorrand. De naam betekent kabouter in het Duits, wat aansluit bij de gedrongen verschijning met diep paars-magenta bloemaren en stevige stelen die geen stutpaal nodig hebben. Omdat er een vegetatieve versie van circa 35 cm en een zaadlijn van 45 tot 75 cm bestaat, loont het de moeite om de [volledige cultivar-pagina van 'Kobold'](https://bollanda.nl/bolsoort/liatris/assortiment/kobold) te raadplegen voor je kiest. De beperkte hoogte blijft bovendien goed beheersbaar wanneer je deze cultivar [in pot plant](https://bollanda.nl/bolsoort/liatris/planten).

### 'Floristan'-serie: 'Floristan Weiss' en 'Floristan Violett'

De Floristan-serie is speciaal ontwikkeld voor de bloemsierkunst. 'Floristan Weiss' wordt 80 tot 90 cm hoog, onder topcondities tot 120 cm, bloeit zuiver wit van juli tot september en is witter dan 'Alba'. 'Floristan Violett' bereikt 80 tot 100 cm met diep violette, dikke bloemaren en bloeit van juli tot augustus. Beide cultivars hebben stevige stelen die goed standhouden, waardoor ze geliefd zijn voor [Liatris als snijbloem](https://bollanda.nl/bolsoort/liatris/snijbloem).

### 'Alba': wit en compact

'Alba' is een compacte witte cultivar van 45 tot 60 cm die van juli tot september bloeit. De plant blijft korter dan 'Floristan Weiss' en is iets minder zuiver wit, wat haar geschikt maakt voor kleinere borders en kortere arrangementen. Door de bescheiden hoogte vormt 'Alba' een mooi wit accent op de voorrand van een paars getinte border.

### 'Callilepsis': professionele snijbloem-favoriet

'Callilepsis' is waarschijnlijk de meest gebruikte vorm in de professionele snijbloementeelt. De cultivar wordt 60 tot 90 cm hoog, bloeit paars van juli tot september en valt op door extra lange stelen. Die steellengte maakt 'Callilepsis' bij uitstek geschikt voor langere boeketten en commerciële teelt.

### 'Blue Bird': specialty blauw-paars

'Blue Bird' is een minder gangbare cultivar met een bijzondere blauw-paarse kleur. De plant wordt met 90 tot 150 cm aanzienlijk hoger dan de meeste andere cultivars en bloeit van augustus tot september. In de Nederlandse handel is 'Blue Bird' slechts beperkt verkrijgbaar, vooral via specialisten.

## Specialistensoorten: Liatris als vasteplant

Naast *L. spicata* bestaan er meerdere andere Liatris-soorten die je zelden als standaard knol vindt. Deze soorten worden doorgaans als vasteplant aangeboden via gespecialiseerde kwekers en zijn interessant voor de liefhebber die verder wil kijken dan het reguliere assortiment.

### L. ligulistylis: "The Monarch Magnet"

*Liatris ligulistylis*, de weideblazendeester, wordt 60 tot 150 cm hoog en bloeit roze-paars van augustus tot september. De soort staat internationaal bekend als "The Monarch Magnet" omdat ze een feromoon bevat dat vlinders sterk aantrekt, wat haar bijzonder waardevol maakt als [drachtplant voor bijen en vlinders](https://bollanda.nl/bolsoort/liatris/bijen).

### L. pycnostachya: de hoogste soort

*Liatris pycnostachya*, de prairielampenpoetser, is met 150 tot 200 cm de hoogste soort van het genus. De soort bloeit helderpaars tot magenta van juli tot augustus en herken je aan de teruggebogen schutbladen langs de bloemaar. Door de grote hoogte kan deze soort een stutpaal vereisen op een open of winderige standplaats.

### L. aspera, L. scariosa en L. squarrosa

Drie verdere soorten ronden het specialistensegment af. De onderstaande lijst bevat 3 minder gangbare Liatris-soorten voor de liefhebber.

- **L. aspera (ruwe lampenpoetser)**: 80 tot 120 cm, roze-paars, bloei in augustus, met lossere bloemaren en voorkeur voor droge, zandige grond.
- **L. scariosa**: ongeveer 70 cm, paars, bloei in de late zomer, zeldzaam in de handel.
- **L. squarrosa (verspreidbladige prachtkaars)**: 30 tot 60 cm, paars tot roodviolet, zomerbloei, met een afwijkende habitus en compacte hoogte.

## Cultivar kiezen op hoogte

De hoogte bepaalt sterk welke plek in de tuin een Liatris het beste vult. Van compacte cultivars voor de voorrand tot zeer hoge soorten voor de achterste laag is er voor elke borderpositie een passende keuze. De onderstaande lijst bevat 4 hoogtegroepen binnen het Liatris-assortiment.

- **Compact (30 tot 60 cm)**: 'Kobold' (vegetatieve versie), 'Alba' en *L. squarrosa*.
- **Standaard (60 tot 120 cm)**: *L. spicata*, 'Callilepsis' en 'Kobold' uit de zaadlijn.
- **Hoog (90 tot 150 cm)**: *L. ligulistylis*, 'Blue Bird' en de Floristan-serie onder goede condities.
- **Zeer hoog (150 tot 200 cm)**: *L. pycnostachya*.

Welke hoogte het best past, hangt af van de plek en het beoogde effect. De [koopgids voor prachtschaarde](https://bollanda.nl/bolsoort/liatris/koopgids) helpt je verder bij de keuze per toepassing.

## Cultivar kiezen op kleur

Paars en lila zijn de dominante kleuren binnen het Liatris-assortiment, maar er is meer variatie dan veel tuiniers verwachten. *L. spicata* zet de standaard met diep paars, terwijl 'Kobold' net iets dieper naar magenta neigt en 'Blue Bird' en 'Floristan Violett' richting violet en blauw-paars gaan.

Voor wie een lichter palet zoekt, bieden 'Alba' en 'Floristan Weiss' twee witte tinten, waarbij 'Floristan Weiss' het zuiverste wit geeft. De overige soorten als *L. aspera* en *L. ligulistylis* tonen roze-paarse tot magenta tinten.

Een paars-violette basis combineert sterk met geel of wit. De [combinatiemogelijkheden van Liatris](https://bollanda.nl/bolsoort/liatris/combinatie) bouwen voort op deze kleurschema's.

## Zaadlijn of vegetatieve kloon: belangrijk verschil

Zaad van Liatris is niet kloongetrouw, wat een belangrijk verschil oplevert tussen planten uit zaad en planten uit vegetatieve vermeerdering. Wie een cultivar in zuivere vorm wil behouden, kiest daarom voor een vegetatieve kloon, zodat hoogte, kleur en habitus identiek blijven aan de moederplant. Het duidelijkste voorbeeld is 'Kobold': de vegetatieve 'Kobold Original' blijft rond 35 cm, terwijl exemplaren uit de zaadlijn 45 tot 75 cm worden.

Dit onderscheid tussen [cultivar en soort](https://bollanda.nl/basis/classificatie) is geen detail, maar bepaalt of je het verwachte eindresultaat krijgt. Wil je zelf planten bijmaken met behoud van de cultivar-eigenschappen, dan ligt knoldeling voor de hand; [hoe je Liatris vermeerdert](https://bollanda.nl/bolsoort/liatris/vermeerderen) lees je in het aparte artikel daarover.