# Narcis soorten en variëteiten: de 13 RHS-divisies

Het narcis-assortiment is veel groter dan de bekende gele trompet. De Royal Horticultural Society deelt narcissen in dertien officiële divisies in, het rijkste classificatiesysteem onder alle bolgewassen. Dit overzicht typeert elke divisie kort en leidt je naar de juiste detailpagina. Welke divisie je kiest, hangt af van je doel: verwilderen, snijden, in pot, geur of vroege bloei. Na dit overzicht weet je precies welke groep narcissen je verder wilt verkennen.

## Hoe de narcis in dertien divisies is ingedeeld

De indeling in dertien divisies brengt orde in een enorme verscheidenheid aan narcissen. Elke divisie is gebaseerd op herkomst en bloemvorm, zoals de verhouding tussen de bijkroon (de trompet of het kroontje in het midden) en de perianth (de bloembladen eromheen). Zo weet je bij een naam meteen wat je qua vorm, bloeitijd en gebruik mag verwachten.

Dit systeem werkt op dezelfde manier als de bredere [classificatie van bloembollen](https://bollanda.nl/basis/classificatie), waarbij soort, groep en cultivar elk hun plek hebben. Voor de narcis betekent het dat een tuinier op naam kan kiezen voor precies de juiste eigenschappen, van een vroege miniatuur tot een laatbloeiende dichternarcis.

## Alle dertien divisies in een oogopslag

De verschillen tussen de divisies vallen het beste op als je ze naast elkaar legt. De onderstaande tabel toont alle dertien divisies met hun bloeitijd, hoogte, geur, verwilderingskracht en geschiktheid als snijbloem.

| Divisie | Naam               | Bloeitijd      | Hoogte (cm) | Geur          | Verwildering | Snijbloem |
| ------- | ------------------ | -------------- | ----------- | ------------- | ------------ | --------- |
| 1       | Trompetnarcissen   | Mrt - apr      | 35 - 50     | Licht         | Ja           | Ja        |
| 2       | Grootkronige       | Mrt - apr      | 35 - 50     | Zoet          | Ja           | Ja        |
| 3       | Kleinkronige       | Apr - mei      | 30 - 45     | Wisselend     | Ja           | Ja        |
| 4       | Dubbelbloemige     | Mrt - mei      | 20 - 50     | Sterk         | Ja           | Ja        |
| 5       | Triandrus          | Apr - mei      | 15 - 35     | Sterk         | Ja           | Ja        |
| 6       | Cyclamineus        | Feb - apr      | 15 - 40     | Licht         | Ja           | Ja        |
| 7       | Jonquilla          | Apr - mei      | 20 - 50     | Zeer sterk    | Ja           | Ja        |
| 8       | Tazetta            | Mrt - apr      | 15 - 45     | Sterk         | Beperkt      | Ja        |
| 9       | Poeticus           | Eind apr - mei | 35 - 50     | Sterk         | Ja           | Ja        |
| 10      | Bulbocodium        | Feb - mrt      | 10 - 25     | Licht         | Beperkt      | Nee       |
| 11      | Gespleten kroon    | Apr - mei      | 30 - 65     | Licht - matig | Beperkt      | Ja        |
| 12      | Overige            | Feb - apr      | 10 - 25     | Licht         | Ja           | Beperkt   |
| 13      | Species/wildvormen | Feb - mei      | 8 - 40      | Variabel      | Ja           | Beperkt   |

## De divisies kort getypeerd

Om het overzicht behapbaar te houden, bespreken we de dertien divisies in vier logische groepen. Elke divisie heeft een eigen detailpagina waar je de kenmerken, bloeitijd en cultivars uitgebreid verkent.

### De grootbloemige divisies (1, 2, 3, 11)

Deze divisies leveren de grote, opvallende narcissen die het beeld van het voorjaar bepalen. De [trompetnarcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/trompet) vormen het klassieke archetype, met een trompet die even lang of langer is dan de bloembladeren. De [grootkronige narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/grootkronig) zijn de grootste en meest verkochte groep, veelzijdig in kleur en uitstekend als snijbloem.

Voor wie iets verfijnders zoekt, zijn de [kleinkronige narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/kleinkronig) een elegante keuze, met een korte, vaak fel gekleurde kroon die laat in het seizoen bloeit. De moderne [gespleten-kroon narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/gespleten-kroon) hebben een opengespreide, platte kroon die een vol, bijna orchidee-achtig effect geeft.

### Dubbel en geurig (4, 7, 9)

Wie narcissen vooral om hun weelde en geur kiest, vindt zijn favorieten in deze drie divisies. De [dubbelbloemige narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/dubbel) hebben gevulde bloemen die op kleine pioenrozen lijken en vaak sterk geuren. De [Jonquilla narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/jonquilla) zijn de geurkampioenen, met meerdere intens geurende bloemen per steel boven smal, biesachtig blad.

De laatbloeiende [Poeticus narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/poeticus), ook wel dichternarcissen genoemd, sluiten het seizoen af met witte bloemen, een klein rood gerand oog en een doordringende, zoete geur. Deze divisie behoort bovendien tot de allerbeste verwilderaars.

### De compacte en botanische divisies (5, 6, 10, 13)

In deze groep vind je de kleinere, sierlijke en oorspronkelijke narcissen. De [Triandrus narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/triandrus) dragen meerdere knikkende bloemen per steel met teruggeslagen bloembladeren, terwijl de [Cyclamineus narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/cyclamineus) vroeg bloeien en betrouwbaar verwilderen, ook op drogere grond.

De [Bulbocodium narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/bulbocodium) vallen op door hun wijde, trechtervormige hoepelrokkroon en blijven klein. De [botanische narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/botanisch) ten slotte zijn de echte wilde soorten waaruit alle gekweekte narcissen zijn ontstaan, met de inheemse wilde narcis als bekendste vertegenwoordiger.

### Tazetta en de restgroep (8, 12)

De laatste twee divisies vormen een wat aparte categorie. De [Tazetta narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/tazetta) dragen trossen van soms wel twintig geurige bloemen per steel, al is een deel in Nederland maar beperkt winterhard. De [overige narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/assortiment/overig) vormen de officiële restgroep voor cultivars die niet eenduidig in een andere divisie passen, vaak door gemengde afkomst.

## Drie kruisende fenomenen

Naast de dertien divisies zijn er drie verschijnselen die over de divisiegrenzen heen lopen en speciale aandacht verdienen. Ze laten zien dat de narcis meer is dan een strak ingedeeld systeem.

### 'Tête-à-Tête', de bestverkochte narcis ter wereld

'Tête-à-Tête' is een fenomeen op zich. Deze compacte, helder gele narcis is de bestverkochte narcis ter wereld en beslaat een groot deel van de Nederlandse productie, met 34 tot 38 procent volgens de cijfers uit de teelt. Hij is formeel geregistreerd in de restgroep (divisie 12), maar cyclamineus van karakter en wordt daarom vaak als divisie 6 verkocht.

### De Paperwhite-niche

Binnen de Tazetta-divisie vormen de Paperwhite-narcissen een unieke niche. Anders dan vrijwel alle andere narcissen hebben ze geen koudeperiode nodig en bloeien ze binnen drie tot zes weken binnenshuis. Dat maakt ze de klassieke kerstnarcis op kiezelstenen, een eigenschap die volledig tot zijn recht komt bij het [narcissen broeien](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/broeien) in huis.

### De wilde narcis

De wilde narcis (*Narcissus pseudonarcissus*) loopt als een rode draad door het systeem heen. Deze inheemse soort staat op de Rode Lijst en is een van de allerbeste verwilderaars, met actieve beschermingsprojecten in Drenthe en Overijssel. Hij hoort thuis in de botanische divisie en vormt de basis van veel klassieke tuinnarcissen.

## Zo kies je de juiste divisie voor jouw doel

De beste divisie hangt volledig af van wat je met je narcissen wilt. Door eerst je doel te bepalen, vind je veel sneller de groep die bij je tuin past. De onderstaande lijst bevat de 5 meest voorkomende doelen bij het kiezen van narcissen.

- **Verwilderen in het gazon**: kies botanische soorten (divisie 13) of Poeticus (divisie 9), de sterkste en knaagdierbestendige naturalisatienarcissen.
- **Snijden voor de vaas**: grootkronige (divisie 2) en Tazetta (divisie 8) bieden stevige stelen en lange houdbaarheid.
- **In pot of bak**: compacte Cyclamineus narcissen (divisie 6) zoals 'Tête-à-Tête' zijn ideaal voor pot en vensterbank.
- **Maximale geur**: Jonquilla (divisie 7) en dubbele narcissen (divisie 4) geuren het sterkst in tuin en boeket.
- **Vroege bloei of binnen rond kerst**: Cyclamineus (divisie 6) bloeit vroeg buiten, terwijl Paperwhite binnen zonder koude bloeit.

Weet je eenmaal welke divisie bij je doel past, dan helpt de [koopgids voor narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/koopgids) je verder met de juiste bolmaat, kwaliteit en het beste koopmoment.