# Tulpensoorten en kleuren: de 15 divisies Het tulpenaanbod lijkt onoverzichtelijk groot, maar er bestaat een vaste indeling. De tulp kent als enige bloembol een volledige classificatie in vijftien divisies, vastgelegd door de KAVB. Het belangrijkste onderscheid loopt tussen grote gekweekte hybriden en kleine botanische tulpen die verwilderen. Hier klik je per divisie en per botanische soort door naar de details, zodat je na het lezen weet welke tulp bij jouw tuin past. ## Hoe het tulpenassortiment is ingedeeld De duizenden tulpencultivars die er bestaan, zijn onderverdeeld in vijftien overzichtelijke groepen. Die indeling helpt je om snel te begrijpen wat je van een tulp mag verwachten qua bloeitijd, hoogte en bloemvorm. ### Wat een KAVB-divisie is Een divisie is een officiële groep tulpen die op uiterlijk en afstamming bij elkaar horen. De Koninklijke Algemeene Vereeniging voor Bloembollencultuur (KAVB) beheert deze indeling, samen met de RHS. Binnen de bredere [classificatie van bloembollen](https://bollanda.nl/basis/classificatie) is de tulp uitzonderlijk: geen enkele andere bol heeft zo'n uitgewerkt systeem. Elke divisie bundelt tulpen met vergelijkbare kenmerken, van bloeitijd tot bloemvorm. ### Hybride versus botanische tulpen Het kernonderscheid in het hele assortiment loopt tussen hybride en botanische tulpen. De hybriden vormen de divisies 1 tot en met 11: groot, spectaculair en in alle denkbare vormen, maar zonder noemenswaardige verwildering. De botanische en verwilderende tulpen vormen de divisies 12 tot en met 15: kleiner, natuurlijker en betrouwbaar terugkerend. Dit onderscheid bepaalt bijna alles wat je daarna met de bol doet. Hybride tulpen worden bij voorkeur gerooid, terwijl botanische tulpen jaar op jaar vanzelf terugkomen. ## De vroegbloeiende divisies De eerste tulpen openen al eind maart, als de meeste borders nog kaal zijn. Deze divisies zijn laag tot middelhoog en geschikt voor potten, borderranden en broei. ### Enkele Vroege en Dubbele Vroege Deze twee divisies luiden het tulpenseizoen in. De [Enkele Vroege tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/enkele-vroege) hebben een enkele, kelkvormige bloem op een stevige korte steel en worden 25 tot 45 cm hoog. Ze bloeien eind maart tot half april en zijn dankzij die stevige steel ideaal voor potten en broei. De [Dubbele Vroege tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/dubbele-vroege) zetten daar een volle, pioenachtige bloem tegenover, op een hoogte van 20 tot 40 cm. De zware bloemen vragen een luwe plek en hebben door de omgevormde meeldraden weinig waarde voor bijen. ### Kaufmanniana, Fosteriana en Greigii Deze drie divisies stammen rechtstreeks af van wilde soorten en verwilderen daardoor goed. De [Kaufmanniana tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/kaufmanniana) zijn de vroegste en laagste, 10 tot 25 cm, en openen bij zon wijd als een waterlelie. De [Fosteriana tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/fosteriana) zijn de grootbloemige emperor-tulpen, 25 tot 50 cm hoog, die formaat met terugkeer combineren. De [Greigii tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/greigii) vallen al op voordat ze bloeien dankzij hun gestreepte, gemarmerde blad en worden 20 tot 40 cm. ## De midden- en laatbloeiende divisies De meeste klassieke tuintulpen bloeien in het hart van het seizoen, van half april tot in mei. Deze divisies zijn middelhoog tot hoog en vormen de ruggengraat van veel borders. ### Triumph en Darwin-hybride Deze twee divisies zijn de werkpaarden van de tuin. De [Triumphtulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/triumph) vormen de grootste en meest veelzijdige groep, met een klassieke kelkvorm op een stevige steel van 35 tot 60 cm en het breedste kleurenspectrum van alle divisies. Ze bloeien half april tot begin mei en zijn een betrouwbare keuze voor border, pot en vaas. De [Darwin-hybride tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/darwin-hybride) blinken uit in formaat en steelsterkte, met grote bloemen op lange stelen van 50 tot 70 cm. Als enige hybriden verwilderen ze beperkt, en ze gaan het langst mee in de vaas. ### Enkele Late en Dubbele Late Deze divisies sluiten het seizoen in mei af. De [Enkele Late tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/enkele-late) zijn de hoogste, 45 tot 75 cm, met grote ovale bloemen op statige stelen. Deze divisie bevat 'Queen of Night', de beroemdste bijna-zwarte tulp. De [Dubbele Late tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/dubbele-late), ook pioenroostulpen genoemd, hebben grote dichtgevulde bloemen op 30 tot 55 cm en vragen door hun gewicht een luwe plek. ## De bijzondere bloemvormen Naast de klassieke vormen zijn er divisies die opvallen door een afwijkende bloembladrand of een uitbundige vorm. Deze tulpen geven een border karakter en zijn geliefd als bijzondere snijbloem. ### Leliebloemig, gefranjerd en viridiflora Deze drie divisies onderscheiden zich door hun bloembladrand en textuur. De [leliebloemige tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/leliebloemig) hebben spitse, naar buiten gebogen bloembladeren die aan een lelie doen denken, op een hoogte van 40 tot 65 cm. De [gefranjerde tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/gefranjerd) dragen een fijne, kristalachtige franje langs de bloembladrand en worden 35 tot 65 cm. De [viridiflora tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/viridiflora) herken je aan een groene vlam over de bloembladeren, wat ze stevig en lang houdbaar maakt op 30 tot 60 cm. ### Papegaai en Rembrandt Deze twee divisies zijn de meest theatrale. De [papegaaitulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/papegaai) hebben gekrulde, gevederde en vaak meerkleurige bloembladeren op 40 tot 65 cm en vragen een beschutte plek. De [Rembrandt tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/rembrandt) tonen de gevlamde, geveerde tekening die tijdens de tulpenmanie het meest gewild was. Die breking werd vroeger veroorzaakt door het tulpenmozaïekvirus, dat de bloei verzwakte. De moderne Rembrandt-cultivars zijn virusvrij en stabiel, zodat je het effect veilig in de tuin haalt zonder risico op besmetting. Dat virus en andere [problemen met tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/probleem) komen elders uitgebreider aan bod. ## Botanische en wilde tulpen De botanische tulpen vormen de vijftiende divisie en zijn de wilde voorouders van de gekweekte tulp. Ze zijn klein, sober en betrouwbaar terugkerend, het tegenovergestelde van de grote hybriden. Deze [botanische tulpen](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/assortiment/botanisch) worden 10 tot 50 cm hoog en bloeien van maart tot mei. De meeste hebben een kleine bol, vaak rond 5/6 cm omtrek, met uitzonderingen zoals Tulipa praestans die rond 11/12 cm zit. Door hun open bloemvorm hebben ze de hoogste bestuiverswaarde van alle tulpen. Ze gedijen het best op een zonnige, warme, goed doorlatende en beschutte plek. ## Tulpenkleuren en hun betekenis Tulpen zijn er in vrijwel alle kleuren, met één opvallende uitzondering. De onderstaande lijst bevat de 5 hoofdkleuren waarin tulpenbollen verkrijgbaar zijn, met hun gangbare betekenis. - **Rood**: de klassieke kleur van liefde en passie, sterk in een formele border. - **Geel**: vrolijk en warm, populair in vroege divisies en verwilderende soorten. - **Wit**: rustig en elegant, ideaal als verbinder tussen fellere kleuren. - **Paars**: van zacht lila tot diep donkerpaars, zoals de bijna-zwarte 'Queen of Night'. - **Tweekleurig en gevlamd**: gerande, geveerde of gestreepte tulpen, te vinden bij Rembrandt en papegaai. Echt blauw bestaat niet in tulpen; wat als blauw wordt aangeboden, neigt altijd naar paars. Naast eenkleurige cultivars zijn er tweekleurige, gevlamde, geveerde en gerande tulpen, wat het kleurenpalet vrijwel eindeloos maakt. ## Welke tulpen verwilderen en welke niet De vraag of een tulp terugkomt, is voor veel tuiniers doorslaggevend. Het antwoord hangt direct samen met de divisie waartoe de tulp behoort. De onderstaande tabel toont per groep tulpen of ze verwilderen en wat dat betekent voor het rooien. | Groep | Divisies | Verwildert | Rooien | | --------------------- | ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- | ---------- | ---------- | | Meeste hybriden | Enkele Vroege, Dubbele Vroege, Triumph, Enkele Late, leliebloemig, gefranjerd, viridiflora, Rembrandt, papegaai, Dubbele Late | Nee | Aanbevolen | | Darwin-hybride | Divisie 4 | Beperkt | Optioneel | | Wildverwante hybriden | Kaufmanniana, Fosteriana, Greigii | Ja | Nee | | Botanisch | Divisie 15 | Ja | Nee | Wil je tulpen die jaar op jaar vanzelf terugkomen, dan kies je dus voor botanische tulpen of de divisies Kaufmanniana, Fosteriana en Greigii. Wie elk jaar de grootste en strakste bloemen wil, kiest hybriden en rooit ze na de bloei. Welke tulp uiteindelijk bij jouw toepassing past, hangt af van de plek, het effect dat je zoekt en van [waar je bij het kopen op let](https://bollanda.nl/bolsoort/tulipa/koopgids).