# Allium soorten en variëteiten

Allium is een verzamelnaam voor een verbluffend breed assortiment, van een bolletje van 15 cm tot een reus van bijna twee meter. Dit overzicht ordent de soorten en cultivars op de eigenschappen die er voor jou het meest toe doen: bloeivorm, hoogte, bloeitijd en kleur. Sommige alliums zijn steriel en zetten geen zaad, terwijl andere zich juist gretig uitzaaien, en dat verschil bepaalt mee hoe je ermee tuiniert. Na dit overzicht weet je precies welke sierui bij jouw tuin past.

## Hoe het allium-assortiment is ingedeeld

Het geslacht Allium is zo groot dat een goede indeling helpt om de juiste soort te vinden. De meest praktische assen voor de tuinier zijn de bloeivorm, de hoogte, de bloeitijd en de kleur. Met die vier samen plaats je elke sierui in de border, van voorgrond tot achtergrond.

### Indeling op bloeivorm

De vorm van het bloemscherm bepaalt het effect dat een sierui in de tuin geeft. De onderstaande lijst bevat de 4 bloeivormen die je bij sieruien tegenkomt.

- **Bolvormig**: dichte, ronde bollen op een stevige steel, zoals bij 'Globemaster', 'Gladiator', *A. giganteum* en 'Purple Sensation'.
- **Los stervormig**: open schermen met losse, stervormige bloemetjes, zoals bij *A. cristophii* en *A. schubertii*.
- **Trostype**: kleine, eivormige koppen die op dunne stelen wuiven, zoals bij *A. sphaerocephalon*.
- **Klokvormig**: kleine, hangende klokjes in een ijl scherm, zoals bij *A. caeruleum*.

### Indeling op hoogte

De hoogte loopt bij allium uiteen van een dwerg van 15 cm tot een reus van 180 cm, en dat verschil is enorm. Voor de borderpositie is hoogte daarom de belangrijkste maat. De onderstaande tabel toont de vier hoogteklassen met voorbeeldsoorten.

| Hoogteklasse | Hoogte (cm) | Voorbeeldsoorten                                                          |
| ------------ | ----------- | ------------------------------------------------------------------------- |
| Laag         | 15 - 40     | A. oreophilum, A. moly, A. unifolium                                      |
| Middelhoog   | 40 - 90     | A. cristophii, A. schubertii, A. caeruleum, A. sphaerocephalon, A. nigrum |
| Hoog         | 70 - 120    | 'Purple Sensation', 'Globemaster', 'Mount Everest'                        |
| Reus         | 100 - 180   | 'Gladiator', 'Ambassador', A. giganteum                                   |

Houd bij het ontwerpen rekening met deze klassen: dwergen horen vooraan, reuzen achterin. Het mooiste resultaat krijg je door het [combineren van allium](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/combinatie) op hoogte goed af te stemmen.

### Indeling op bloeitijd

De meeste sieruien bloeien in mei en juni, maar er is genoeg spreiding om het seizoen te rekken. Een vroege keuze bloeit in mei, het hoofdseizoen valt eind mei tot juni, en een late soort als *A. sphaerocephalon* bloeit pas in juni en juli. Door vroeg, midden en laat te combineren strek je de alliumbloei over meerdere weken.

### Het kleurenpalet

Lila-paars is verreweg de dominante kleur in het assortiment, met talloze tinten violet daaromheen. Daarnaast zijn er witte soorten zoals *A. nigrum* en 'Mount Everest', roze soorten als *A. oreophilum* en *A. unifolium*, en de uitzonderingen geel (*A. moly*) en blauw (*A. caeruleum*). Echt rood, oranje of zwart komt bij sierui niet voor.

## Sieralliums versus alliums als vaste plant

Niet elke Allium is een bloembol. Het geslacht omvat ook keukensoorten en vaste planten zoals bieslook, daslook en Chinese bieslook, die je niet als droge bol koopt maar als plant. Die vaste-plant-soorten vallen buiten het bollenassortiment van Bollanda en horen niet in dit overzicht thuis.

De sieruien in dit artikel zijn allemaal echte tunicabollen: ze bewaren hun reserves in een bol met een papierachtige huid en gaan na de bloei in zomerrust. Dat onderscheid is belangrijk bij de aankoop, want een bol koop je in het najaar als plantgoed, terwijl een vaste plant het hele groeiseizoen verkrijgbaar is.

## De bekendste soorten en cultivars op een rij

Hieronder vind je de soorten en cultivars geordend op hoogte, zodat je meteen ziet welke voor welke borderpositie geschikt is. Per soort beschrijven we het belangrijkste kenmerk, met een doorklik naar de volledige profielpagina. Welke bolmaat bij welke soort hoort en wat dat betekent voor de aankoop, staat in de [koopgids voor allium](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/koopgids).

### Lage soorten voor de voorgrond

De laagste sieruien blijven onder de 40 cm en horen vooraan in de border, in de rotstuin of in een pot. De onderstaande lijst bevat de 3 lage bloembollen die zich het best lenen voor de voorgrond.

- **[Allium moly](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/moly)**: de goudlook is met 20 tot 30 cm de enige gele sierui en verdraagt relatief veel schaduw.
- **[Allium oreophilum](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/oreophilum)**: de roze berglook is een dwerg van 15 tot 20 cm met helderroze sterren, ideaal voor rand en rotstuin.
- **[Allium unifolium](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/unifolium)**: de Amerikaanse look bloeit satijnroze op een compact postuur van 25 tot 40 cm.

### Middelhoge soorten voor de border

De middelhoge groep van 40 tot 90 cm levert de grootste variatie aan vormen en bevat enkele topdroogbloemen. De onderstaande lijst bevat de 5 middelhoge bloembollen voor de border.

- **[Allium cristophii](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/cristophii)**: de sterrenlook draagt het breedste scherm van allemaal, tot 25 cm, en is een uitmuntende droogbloem.
- **[Allium schubertii](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/schubertii)**: lijkt op bevroren vuurwerk door zijn ongelijke bloemsteeltjes en houdt jarenlang zijn vorm na het drogen.
- **[Allium sphaerocephalon](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/sphaerocephalon)**: het trommelstokje bloeit laat, in juni en juli, met kleine koppen die van groen naar roodpaars kleuren.
- **[Allium nigrum](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/nigrum)**: de zwarte look bloeit ondanks zijn naam juist ivoorwit met een groen oog.
- **[Allium caeruleum](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/caeruleum)**: de blauwe look is de zeldzame echt blauwe sierui met kleine hemelsblauwe schermen.

### Hoge soorten en reuzen

De hoge soorten van 70 tot 120 cm geven een verticaal accent dat boven vaste planten uitsteekt. *A. giganteum* gaat als reus zelfs tot 200 cm. De onderstaande lijst bevat de 2 toonaangevende hoge bloembollen voor achterin de border.

- **[Allium giganteum](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/giganteum)**: de reuzenlook is met 100 tot 200 cm de hoogste sierui, met lila-paarse schermen van 15 tot 20 cm.
- **[Allium 'Purple Sensation'](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/purple-sensation)**: de klassieke diep violette cultivar van 70 tot 100 cm waarmee veel tuiniers beginnen.

## Steriele hybriden en betrouwbare verwilderaars

Een belangrijk onderscheid in het assortiment is of een soort zich vermeerdert of niet. Steriele hybriden zetten geen zaad en zijn alleen via bijbollen uit te breiden. [Allium 'Globemaster'](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/assortiment/globemaster) en 'Mount Everest' zijn de bekendste voorbeelden: ze keren jaarlijks terug maar vermenigvuldigen zich amper.

De betrouwbaarste verwilderaars zijn juist de kleinere soorten. *A. moly*, *A. oreophilum* en *A. sphaerocephalon* (alle met bolmaten onder 7 cm) breiden zich vlot uit, en 'Purple Sensation' is een van de weinige grote selecties die echt verwildert. *A. cristophii* volgt een andere route: die vermeerdert niet via bijbollen maar zaait zichzelf rijk uit.

Wil je weten hoe je deze verschillen benut om zelf nieuwe bollen te kweken? Dat staat uitgelegd in de gids over het [vermeerderen van allium](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/vermeerderen).

## Elke soort op een eigen pagina

Elke botanische soort en de twee belangrijkste cultivars hebben een eigen profielpagina met herkenning, herkomst en geschiktheid. De begrippen soort, cultivar, groep en hybride lopen daarbij snel door elkaar. De [classificatie van bloembollen](https://bollanda.nl/basis/classificatie) verklaart wat die termen precies betekenen.

Naast de elf soorten met een eigen pagina zijn er enkele cultivars die het vermelden waard zijn maar geen losse profielpagina hebben. Hieronder behandelen we ze kort.

### Overige cultivars: 'Gladiator', 'Mount Everest' en 'Ambassador'

Deze drie cultivars vullen de hoge en reuzengroep aan met net iets andere kenmerken. Ze zijn vooral interessant voor wie een specifiek effect zoekt of variatie in de border wil.

- **'Gladiator'**: een hybride van 100 tot 150 cm met grote lavendel-paarse schermen van 15 tot 20 cm en een stevige steel.
- **'Mount Everest'**: een witte cultivar van 90 tot 120 cm met schermen van 12 tot 15 cm, steriel en daardoor alleen via bijbollen te vermeerderen.
- **'Ambassador'**: een reus van 100 tot 150 cm met diep paarse schermen van 15 tot 20 cm en een lange bloei.

### 'Millenium': bol of vaste plant?

De naam 'Millenium' duikt vaak op bij het zoeken naar allium, maar dit is geen bloembol. 'Millenium' is een vaste-plant-Allium die je als plant koopt en niet als droge najaarsbol, vergelijkbaar met bieslook in groeiwijze.

Deze verwarring komt vaker voor bij sierui, doordat het geslacht zowel echte bollen als vaste planten omvat. Houd bij de aankoop dus goed in de gaten of je een droge bol koopt voor najaarsplanting of een potplant; de soorten in dit overzicht zijn allemaal echte bollen.