# Allium problemen: vergeling, witrot en niet-bloeien

Allium staat bekend als een van de meest probleemvrije bloembollen, maar drie dingen leiden toch vaak tot zorgen: vergelend blad, een allium die niet bloeit, en een plant die plots wegrot of omvalt. Vergelend blad is meestal volkomen normaal, terwijl witrot een serieuze uitzondering vormt. In deze gids lees je per symptoom wat er aan de hand is en wat je veilig kunt doen, met aandacht voor de giftigheid voor huisdieren.

## Vergelend blad: probleem of natuurlijk?

Het blad van allium begint vaak al tijdens de bloei te vergelen, en dat is in de meeste gevallen geen ziekte maar een natuurlijk seizoenspatroon. De [veelvoorkomende klachten bij bloembollen](https://bollanda.nl/probleem) draaien dan ook vaak om verschijnselen die eigenlijk gewoon bij de plant horen. Vooral bij grote bolsoorten is dit vergelen de regel, niet de uitzondering.

In deze fase trekt de plant alle reserves uit het blad terug naar de bol, zodat die zich vult voor de bloei van volgend jaar. Knip dat blad daarom niet weg zolang het nog groen of geelgroen is.

Reden tot echte zorg is er wel als het blad al vergeelt vóór de knopvorming, als de bladbasis nat en zacht aanvoelt (een teken van bolrot), of als je witte schimmel ziet op de hals van de bol. Die laatste situatie wijst op witrot, de ernstigste alliumziekte.

## Witrot, de gevreesdste alliumziekte

Witrot wordt veroorzaakt door de schimmel *Sclerotium cepivorum* en is verreweg de vervelendste ziekte bij sierui. De schimmel tast de bol aan vanaf de basis en kan een hele groep planten uitschakelen.

### Hoe je witrot herkent

De eerste symptomen lijken op vochttekort: het blad vergeelt en de plant knapt slap om, terwijl het nog volop voorjaar is. Net als bij andere [schimmelziekten bij bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/ziekte) zit het bewijs onder de grond. Graaf je een aangetaste bol op, dan zie je wit, donzig schimmelpluis bij de bolbasis, vaak met kleine zwarte korreltjes (de sclerotiën) erin.

Die sclerotiën zijn het grote probleem, want ze overleven meer dan tien jaar in de grond. Voor de hobbytuin is er geen effectieve chemische bestrijding beschikbaar. De enige aanpak is aangetaste planten met grond en al verwijderen en weggooien, niet composteren.

### Waarom vruchtwisseling de enige aanpak is

Omdat de sclerotiën zo lang in de bodem blijven, is voorkomen de enige echte oplossing. Plant nooit sierui op een plek waar eerder eetbare uien, prei, knoflook of andere allium-soorten groeiden, want witrot bouwt zich daar in de grond op.

Houd verder minimaal vier tot vijf jaar rust voordat je opnieuw allium op dezelfde plek zet. Plant ook niet direct na verwante bollen uit dezelfde familie, zoals narcis, sneeuwklokje, amaryllis of nerine, omdat die deels dezelfde bodemproblemen delen.

## Andere schimmels en bewaarrot

Naast witrot kunnen nog enkele andere schimmels toeslaan, vooral bij vochtig weer en bij verkeerde bewaring. Deze problemen zijn minder dramatisch dan witrot, maar wel goed te voorkomen.

### Valse meeldauw, Fusarium en Botrytis

Valse meeldauw (*Peronospora destructor*) toont zich als een paarsgrijze, donzige aanslag op het blad en wordt bevorderd door nat, koel weer. Een te natte standplaats vergroot het risico, dus zorg voor [goede drainage in de bodem](https://bollanda.nl/verzorging/potgrond/drainage) en ruime plantafstand.

Fusarium veroorzaakt bolrot en wordt vooral bevorderd door natte bewaaromstandigheden na het rooien. Grauwe schimmel (*Botrytis* spp.) is een algemene schimmel die bij langdurig vochtig weer kan optreden.

De gemeenschappelijke noemer is vocht: allium houdt van een droge, doorlatende plek en bloeit het slechtst op zware, natte grond. Wie daarvoor zorgt, voorkomt de meeste schimmelproblemen al.

### Penicillium bij bewaring

Wanneer je bollen na het rooien bewaart, kan Penicillium toeslaan: een blauwgroene schimmel die zich op de bol vestigt. Dit gebeurt vooral bij te vochtige of slecht geventileerde opslag.

Bewaar bollen daarom droog, donker en luchtig, bijvoorbeeld in een papieren zak of kartonnen doos met gaten, nooit in plastic. Oppervlakkige plekjes kun je vaak wegsnijden, maar bollen met diep rot kun je beter weggooien.

## Waarom bloeit mijn allium niet?

Een allium die wel blad maakt maar niet bloeit, is een veelgehoorde klacht. Bij sierui is het uitblijven van bloei vrijwel altijd terug te voeren op een handvol concrete oorzaken, en zelden op echte ziekte. Net als bij andere bollen die [niet tot bloei komen](https://bollanda.nl/probleem/niet-bloeien), loont het om de standplaats en de bolmaat eerst te controleren. De onderstaande lijst bevat de 6 meest voorkomende oorzaken waarom allium niet bloeit.

- **Een te kleine bol**: een bol onder de geschikte maat heeft te weinig reserves om een bloemsteel te vormen.
- **Te diep of te ondiep planten**: de plantdiepte moet kloppen met de bolmaat, anders blijft de bloei uit.
- **Te weinig zon**: allium vraagt minimaal zes uur direct zonlicht per dag om goed te bloeien.
- **Te veel stikstof**: een stikstofrijke bemesting geeft veel slap blad maar weinig bloemen.
- **Een te natte plek**: drassige grond is de grootste vijand van allium en remt de bloei.
- **Een verouderde bol**: na vier tot zes jaar raakt een bol uitgeput en is het tijd om te verjongen.

Let vooral op die laatste oorzaak. Als een groep allium jaren mooi bloeide en nu terugloopt, kun je de bollen rooien en de bijbollen scheiden om de groep te [verjongen via vermeerdering](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/vermeerderen). Een te stikstofrijke voeding corrigeer je via een aangepaste [bemesting en watergift](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/verzorging). De eerste oorzaak, een te kleine bol, voorkom je al bij de aankoop door op voldoende bolmaat en een gezonde bol te letten, zoals de [koopgids voor allium](https://bollanda.nl/bolsoort/allium/koopgids) per soort beschrijft.

## Plagen en dieren rond allium

Doordat allium tot de uienfamilie behoort, werkt de geur afstotend op veel plagen, en de plant is dan ook relatief weinig vatbaar. Toch zijn er enkele plaagdieren die je in de gaten moet houden. De meeste [plagen bij bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/plaag) blijven bij allium gelukkig beperkt van omvang.

### Aaltjes en de BKD-waardplantenlijst

Het stengelaaltje (*Ditylenchus dipsaci*, het uienras) kan allium aantasten, en sierui staat daarom op de officiële waardplantenlijst van de keuringsdienst. Aangetaste planten groeien misvormd en de bollen rotten van binnenuit.

De beste bescherming is gezond uitgangsmateriaal. Door bij aankoop te letten op [het BKD-keurmerk](https://bollanda.nl/koopadvies/keurmerk/bkd) verklein je het risico dat je besmette bollen in huis haalt. Plant nooit bollen die zacht aanvoelen of misvormd zijn.

### Slakken, trips en bladluis

Slakken kunnen jonge scheuten aanvreten, vooral in een nat voorjaar. Het risico is matig en goed te beheersen door op te ruimen en jonge planten te beschermen, zoals bij de meeste [vraat door slakken](https://bollanda.nl/probleem/plaag/slak).

Trips en de uienvlieg vormen bij sierui een lager risico dan bij eetbare uien. Bladluis kan zich soms op de stelen verzamelen, maar die spoel je eenvoudig met een harde waterstraal weg.

### Woelmuizen die allium juist mijden

Waar tulpen en krokussen vaak ten prooi vallen aan knaagdieren, is allium juist opvallend veilig. De uiengeur werkt afstotend op woelmuizen, en plantmandjes zijn bij sierui dan ook meestal overbodig.

Sterker nog, allium kan nabijgelegen bollen beschermen tegen [vraat door muizen en ander wild](https://bollanda.nl/probleem/vraat). Een rand allium rond een kwetsbaar bollengroepje is een natuurlijke, geurende afschrikking.

### Omvallende stelen bij hoge cultivars

Bij de hoge cultivars, zoals de reuzen tot bijna twee meter, kunnen de stelen omvallen na een stevige regen- of windbui. Dit is geen ziekte, maar een gevolg van de standplaats. Plant hoge soorten beschut tegen harde wind en niet te ruim uit elkaar, zodat de planten elkaar steunen, of geef ze een discrete stok.

## Is allium giftig voor huisdieren?

Allium is matig tot ernstig giftig voor huisdieren, wat belangrijk is om te weten als je honden of katten hebt. De plant bevat organosulfoxiden, die hemolytische anemie kunnen veroorzaken: de afbraak van rode bloedcellen. Dit risico hoort bij het bredere thema van [giftige bloembollen voor mens en dier](https://bollanda.nl/probleem/giftig).

Katten zijn al gevoelig vanaf ongeveer 5 gram per kilo lichaamsgewicht, honden vanaf 15 tot 30 gram per kilo. Alle delen van de plant zijn giftig. Symptomen zijn braken, diarree, bleke slijmvliezen en roodverkleurde urine.

Voor mensen is allium slechts licht giftig en geeft inslikken hooguit lichte maag-darmklachten. Heb je toch twijfel of heeft een huisdier ervan gegeten, bel dan het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum via 088-755 8000.