# Crocosmia soorten en variëteiten Het crocosmia-aanbod is groter en gevarieerder dan veel tuiniers verwachten, van de bekende vuurrode 'Lucifer' tot subtiele abrikoosgele cultivars. Er zijn vier botanische soorten en een reeks tuincultivars die sterk verschillen in hoogte, kleur, winterhardheid en woekerneiging. Dit overzicht helpt je de verschillen te zien en de juiste keuze te maken voor jouw tuin. Na het lezen weet je welke crocosmia bij je past. ## De vier botanische soorten op een rij In de handel kom je vier botanische crocosmia-soorten tegen, naast een groot aantal cultivars en hybriden. Deze soorten vormen de basis waaruit de meeste tuincultivars zijn gekweekt. De onderstaande tabel toont de vier botanische crocosmia-soorten met hun hoogte, kleur en winterhardheid. | Soort | Hoogte (cm) | Bloemkleur | Winterhardheid | Bijzonderheid | | ------------------- | ----------- | -------------------- | -------------- | ------------------------ | | C. x crocosmiiflora | 50 - 100 | Oranje | H4 (-10 °C) | Sterk woekerend | | C. masoniorum | 80 - 125 | Briljant oranjerood | ca. H4 | Verdraagt halfschaduw | | C. pottsii | 70 - 120 | Oranjescharlakenrood | H4 - H5 | Hardste botanische soort | | C. paniculata | 100 - 150 | Diep oranje | ca. H4 | De hoogste soort | ### C. x crocosmiiflora: de gewone montbretia C. x crocosmiiflora is de oude vertrouwde montbretia die je in veel oudere tuinen aantreft. De plant wordt 50 tot 100 cm hoog en bloeit oranje. Met een winterhardheid van H4 (tot ongeveer -10 °C) is deze soort prima geschikt voor het Nederlandse klimaat. Deze montbretia is wel de meest problematische crocosmia als het om woekeren gaat. In Engeland en Wales staat C. x crocosmiiflora juridisch geclassificeerd als invasief, waardoor ze niet in het wild geplant mag worden. De soort is breed verkrijgbaar, maar je vermijdt hem beter als je je zorgen maakt over ongewenste uitbreiding. ### C. masoniorum, C. pottsii en C. paniculata Naast de gewone montbretia zijn er drie soorten die als ouderplant of als sierplant op zich worden gebruikt. Ze verschillen vooral in hoogte en winterhardheid. C. masoniorum groeit 80 tot 125 cm hoog en draagt briljant oranjerode bloemen. Deze soort verdraagt als enige goed halfschaduw. C. pottsii is met een winterhardheid van H4 tot H5 de hardste botanische soort en bloeit oranjescharlakenrood op 70 tot 120 cm. C. paniculata is met 100 tot 150 cm de hoogste van allemaal en bloeit diep oranje; in koudere winters dek je deze soort beter af. ## De populairste cultivars De meeste tuiniers kiezen niet voor een botanische soort, maar voor een benoemde cultivar. Het verschil tussen een soort en een cultivar wordt verder uitgelegd bij de [classificatie van bolgewassen](https://bollanda.nl/basis/classificatie), die laat zien hoe gekweekte variëteiten ontstaan. Bij aankoop kies je crocosmia op standaard knolmaat 8/10 cm of premium 10/+ cm; wat die [knolmaat](https://bollanda.nl/koopadvies/bolmaat) betekent voor het bloeiresultaat, geldt ook hier. ### 'Lucifer': de bekendste en hardste 'Lucifer' is veruit de bekendste crocosmia en geldt als de standaard in tuincentra. Deze cultivar werd rond 1969 gekweekt door Alan Bloom als hybride van C. masoniorum en C. paniculata. Met diep vuurrode bloemen op stelen van 80 tot 125 cm is het een opvallende verschijning. Wat 'Lucifer' extra geliefd maakt, is de winterhardheid: tot ongeveer -15 °C (H5), waarmee het de hardste keuze is voor Nederlandse tuinen. Niet zelden levert de cultivarnaam 'Lucifer' meer zoekverkeer op dan de soortnaam crocosmia zelf, een vrij uniek verschijnsel onder bolgewassen. ### Vuurrode en oranje cultivars Wie het hete kleurpalet zoekt, heeft meerdere rode en oranje cultivars om uit te kiezen. Ze verschillen in toon, hoogte en woekerneiging. De onderstaande lijst bevat 3 populaire vuurrode en oranje crocosmia-cultivars. - **'Hellfire'**: vermiljoenrode bloemen op 80 tot 120 cm, zeer winterhard (H5) en zonder woekerneiging. - **'Fire King'**: bloemen die van oranjerood naar scharlakenrood verkleuren, op 60 tot 70 cm, winterhard H4 tot H5. - **'Emily McKenzie'**: donkeroranje bloemen met een opvallende rode ring, op 50 tot 85 cm, winterhard H4. Naast deze drie kom je soms cultivars als 'Carmine Brilliant' en 'Columbus' tegen, die het warme kleurenpalet verder aanvullen. ### Goudgele en tweekleurige cultivars Niet alle crocosmia is rood: er zijn ook zachtere gele tinten en tweekleurige variëteiten. Deze brengen meer rust in een border zonder de warme sfeer te verliezen. De onderstaande lijst bevat 3 goudgele en tweekleurige crocosmia-cultivars. - **'George Davison'**: zuiver goudgele bloemen op 60 tot 70 cm, zeer winterhard (H5). - **'Solfatare'**: zachte abrikoosgele bloemen op 45 tot 75 cm, een historische cultivar uit 1886 die nauwelijks woekert. - **'Jackanapes'**: tweekleurige bloemen in rood en geel op 40 tot 60 cm, een compacte cultivar voor de voorgrond. ## Winterhardheid en invasiviteit vergeleken Voor de Nederlandse tuin zijn twee selectiecriteria doorslaggevend: hoe goed overleeft de cultivar de winter, en hoe sterk breidt hij zich uit. De onderstaande tabel toont de winterhardheid en invasiviteit van de bekendste crocosmia-cultivars. | Cultivar | Hoogte (cm) | Winterhardheid | Invasiviteit | | ---------------- | ----------- | -------------- | ------------ | | 'Lucifer' | 80 - 125 | H5 (-15 °C) | Matig | | 'Hellfire' | 80 - 120 | H5 (-15 °C) | Geen | | 'George Davison' | 60 - 70 | H5 (-15 °C) | Matig | | 'Fire King' | 60 - 70 | H4 - H5 | Laag | | 'Emily McKenzie' | 50 - 85 | H4 (-10 °C) | Laag | | 'Jackanapes' | 40 - 60 | H4 (-10 °C) | Laag - matig | | 'Solfatare' | 45 - 75 | H4 (-10 °C) | Zeer laag | ### Welke cultivars zijn het hardst? De winterhardheid verschilt duidelijk per cultivar. De hardste keuzes zijn 'Lucifer', 'George Davison' en 'Hellfire', die tot ongeveer -15 °C verdragen (H5). Onder de botanische soorten is C. pottsii de hardste, met een hardheid van H4 tot H5. Cultivars als 'Emily McKenzie', 'Jackanapes' en 'Solfatare' zijn met H4 iets minder hard, maar overleven in Nederland doorgaans goed mits de grond in de winter niet te nat blijft. ### Welke soorten woekeren het meest? De woekerneiging loopt sterk uiteen. C. x crocosmiiflora is veruit het meest problematisch, terwijl 'Hellfire' nauwelijks tot niet uitbreidt en 'Solfatare' eveneens zeer rustig blijft. 'Lucifer' woekert matig: in een gunstige tuin kan deze krachtige groeier flink uitbreiden zonder officieel invasief te zijn. Hoe je [woekergedrag bij crocosmia](https://bollanda.nl/bolsoort/crocosmia/probleem) herkent en beheerst, vraagt bij de gewone montbretia extra aandacht. ## Kleur en hoogte als keuzecriterium Naast winterhardheid en woekering bepalen kleur en hoogte vooral het uiterlijk in je tuin. Het kleurpalet blijft altijd warm: vuurrood, oranje, goudgeel, abrikoosgeel en tweekleurig. Blauw, roze en wit komen bij crocosmia niet voor. In hoogte loopt het aanbod van compacte cultivars als 'Jackanapes' (40 tot 60 cm) tot de torenhoge C. paniculata (100 tot 150 cm). Lage cultivars passen vooraan in de border of in een pot, terwijl de hoge soorten en 'Lucifer' achterin tot hun recht komen. Welke cultivar het beste bij jouw doel en standplaats past, lees je uitgewerkt in de [koopgids voor crocosmia](https://bollanda.nl/bolsoort/crocosmia/koopgids). ## Het AGM-keurmerk binnen crocosmia Verschillende crocosmia-cultivars dragen de Award of Garden Merit, een tuinwaarderingsmerk dat staat voor betrouwbare prestaties in de tuin. De [RHS Award of Garden Merit](https://bollanda.nl/koopadvies/keurmerk/rhs-agm) helpt je een betrouwbare cultivar te herkennen, al kan een toekenning in de loop der tijd worden herzien. Binnen het crocosmia-assortiment dragen op dit moment 'Lucifer', 'Emily McKenzie' en 'Hellfire' deze onderscheiding. Voor wie zekerheid zoekt over groeikracht en bloei, vormen deze drie een goede en betrouwbare basis.