# Crocosmia (montbretia): de complete gids Crocosmia, ook wel montbretia genoemd, is een zomerbloeiende knol uit Zuid- en Oost-Afrika met opvallende vuurrode tot goudgele pluimen. De plant is geliefd om zijn lange bloei en architectonische vorm, al kunnen sommige soorten flink woekeren. In deze gids vind je alles over de soorten, het kopen, planten, verzorgen, combineren en vermeerderen, met doorkliks naar elk onderwerp. ## Wat is crocosmia? Crocosmia behoort tot de lisfamilie (Iridaceae) en groeit uit een knol die elk jaar opnieuw wordt aangelegd. De plant vormt slanke, zwaardvormige bladeren met daarboven gebogen bloemaren in warme tinten. Het is een dankbare, weinig veeleisende tuinplant die in juli tot september bloeit. ### Herkomst uit Zuid- en Oost-Afrika De natuurlijke groeiplaatsen van crocosmia liggen in Zuid- en Oost-Afrika, van de Kaapse regio tot de hooglanden van Mozambique. Daar groeit de plant in grasland en op vochtige hellingen, vaak in volle zon. De herkomst verklaart het karakter: crocosmia houdt van warmte en licht, maar verdraagt het Nederlandse klimaat verrassend goed. Op een doorlatende, zonnige plek geldt crocosmia zelfs als de meest winterharde exoot onder de zomerbollen. ### Knol of bol: het belangrijke verschil Hoewel crocosmia vaak bij de bloembollen wordt verkocht, is het botanisch geen echte bol. De plant groeit uit een knol (corm), een verdikte stengelbasis die elk jaar wordt vernieuwd. Het verschil tussen een [bol, knol en wortelstok](https://bollanda.nl/basis/type) bepaalt hoe je de plant het beste hanteert en bewaart. Kenmerkend voor crocosmia is dat de knollen als kralen op elkaar gestapeld groeien. Deze knol-kettingen mag je niet uit elkaar breken bij het planten, want losse knollen bloeien zelden in het eerste jaar. ## Crocosmia of montbretia: waar komt de dubbele naam vandaan? Dezelfde plant duikt in tuincentra en catalogi onder twee namen op, en dat zorgt bij het zoeken voor verwarring. Crocosmia is de huidige, geldige Latijnse genusnaam binnen de lisfamilie. Montbretia is een oudere geslachtsnaam die in de handel en volksmond hardnekkig blijft bestaan. In de praktijk verwijzen beide namen naar hetzelfde gewas. Zoekverkeer is ongeveer gelijk over beide termen verdeeld, dus loont het om in een catalogus onder zowel crocosmia als montbretia te kijken. Vooral de gewone tuinhybride C. x crocosmiiflora wordt vaak nog montbretia genoemd. ## De bekendste soorten en cultivars Het crocosmia-aanbod is breder dan veel tuiniers verwachten. Er zijn vier botanische soorten in de handel plus een reeks tuincultivars die sterk verschillen in hoogte, kleur en winterhardheid. Een volledig en vergelijkend [overzicht van de crocosmia-soorten](https://bollanda.nl/bolsoort/crocosmia/assortiment) helpt je de juiste keuze te maken. ### De vier botanische soorten De vier soorten lopen flink uiteen in formaat en hardheid. De onderstaande lijst bevat de 4 botanische crocosmia-soorten die je in de handel tegenkomt. - **C. x crocosmiiflora**: de gewone montbretia, 50 tot 100 cm hoog, oranje, hard tot ca. -10 °C en sterk woekerend. - **C. masoniorum**: 80 tot 125 cm, briljant oranjerood, verdraagt als enige wat halfschaduw. - **C. pottsii**: 70 tot 120 cm, oranjescharlakenrood, de hardste botanische soort. - **C. paniculata**: de hoogste met 100 tot 150 cm, diep oranje, in koude streken afdekken. ### 'Lucifer' en andere populaire cultivars De cultivar 'Lucifer' is met afstand de bekendste crocosmia en geldt als de standaard in tuincentra. Deze diep vuurrode cultivar wordt 80 tot 125 cm hoog en is met hardheid tot -15 °C de hardste keuze voor Nederlandse tuinen. Niet voor niets genereert de naam 'Lucifer' vaak meer zoekvolume dan de soortnaam zelf. Naast 'Lucifer' zijn er talloze cultivars in uiteenlopende tinten, van het goudgele 'George Davison' tot het tweekleurige 'Jackanapes' en het abrikoosgele 'Solfatare'. Cultivars als 'Lucifer', 'Emily McKenzie' en 'Hellfire' dragen de [RHS Award of Garden Merit](https://bollanda.nl/koopadvies/keurmerk/rhs-agm), al kan zo'n keurmerkstatus na verloop van tijd wijzigen. ## Bloei, kleur en hoogte Crocosmia dankt zijn populariteit aan de combinatie van felle kleuren en een lange bloei. De bloeihoogte loopt van 40 tot 150 cm, afhankelijk van de cultivar. ### Het hete kleurpalet zonder blauw, roze of wit Het kleurpalet van crocosmia bestaat volledig uit warme tinten: vuurrood, oranje, goudgeel en tweekleurig. Blauw, roze en wit komen bij deze soort niet voor, wat crocosmia tot een dankbaar accent maakt in hete borders. De gebogen bloemaren openen zich van onder naar boven, waardoor de plant weken achtereen kleur geeft. Het zwaardvormige blad zorgt voor een verticaal, architectonisch element dat ook na de bloei nog decoratief is. ### Bloeiperiode en het afwijkende plantmoment Crocosmia bloeit van juli tot september en valt daarmee in het zomerseizoen. Het plantmoment ligt afwijkend van de meeste bollen: je plant de knollen in maart tot april, na de laatste vorst, voor bloei datzelfde jaar. Wie precies wil weten hoe je [crocosmia plant](https://bollanda.nl/bolsoort/crocosmia/planten), vindt daarover een apart artikel met aandacht voor de knoloriëntatie. Dit voorjaarsplanten maakt crocosmia tot een zomerbol, anders dan tulpen of narcissen die je in het najaar poot. De plek in de [bloeikalender](https://bollanda.nl/seizoen/bloeitijd) helpt je de zomerborder strak te plannen. ## Winterhardheid en het woekerende karakter Twee eigenschappen bepalen of crocosmia in jouw tuin slaagt: de winterhardheid en de neiging tot woekeren. Beide verschillen sterk per soort en cultivar. ### Variabele winterhardheid per cultivar Niet elke crocosmia is even hard. 'Lucifer' verdraagt temperaturen tot ca. -15 °C en kan op doorlatende grond gewoon in de bodem overwinteren, terwijl cultivars als 'Emily McKenzie' en 'George Davison' iets gevoeliger zijn. Op zware, natte klei is rooien verstandig, want vocht is de werkelijke doodsoorzaak, niet de vorst. Het jaarrond gezond houden van de plant vraagt om de juiste aanpak per seizoen. Hoe je een [crocosmia verzorgt](https://bollanda.nl/bolsoort/crocosmia/verzorging), van snoeien tot overwinteren, verschilt duidelijk per moment in het jaar. ### Invasief in het Verenigd Koninkrijk, hoe zit het in Nederland? De gewone montbretia (C. x crocosmiiflora) staat in Engeland en Wales op Schedule 9 van de Wildlife and Countryside Act 1981, waardoor het verboden is deze soort in het wild te laten verwilderen. De knollen groeien diep en zijn lastig volledig te verwijderen. In Nederland is de situatie milder: crocosmia staat niet op de NVWA-lijst van invasieve landplanten en evenmin op de EU-Unielijst. Toch kan het [woekergedrag van crocosmia](https://bollanda.nl/bolsoort/crocosmia/probleem) in een gunstige tuin flink toenemen, zeker bij zachter wordende winters. Gekweekte cultivars zoals 'Lucifer' woekeren minder dan de gewone soort. ## Waarde voor bijen, vaas en veiligheid Naast sierwaarde biedt crocosmia voordelen voor bestuivers en als snijbloem. Tegelijk is het goed om de lichte giftigheid en de bijzondere geur te kennen. ### Bestuiverswaarde en snijbloem De buisvormige bloemen trekken in juli tot september hommels, honingbijen, vlinders en zweefvliegen aan. Crocosmia scoort matig tot goed op nectar en pollen en past daarmee prima in een [bijvriendelijke tuin](https://bollanda.nl/biologisch/bij), al is er in de zomer veel concurrentie van vaste planten. Als [snijbloem](https://bollanda.nl/snijbloem) blinkt crocosmia uit met een vaasleven van 7 tot 10 dagen, dat met bloemenvoeding kan oplopen tot 14 dagen of meer. Floristen waarderen de gebogen aren en de sequentieel openende bloempjes, vooral bij 'Lucifer'. ### Lichte giftigheid en de saffraangeur Crocosmia is licht giftig voor huisdieren en behoort tot de laagste-risico bolgewassen. De knol bevat lage concentraties stoffen, maar er zijn geen gedocumenteerde humane vergiftigingsgevallen bekend en in tuincontext is de plant niet acuut gevaarlijk. Voor de volledige context over [giftige bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) en de risicoklassen is er een apart overzicht. Een aardig detail: gedroogde crocosmia-bloemen en -knollen verspreiden een geur die aan saffraan doet denken. Bij twijfel over inname door kind of huisdier bel je altijd eerst het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum via 088-755 8000. ## Crocosmia in jouw tuin: waar vind je wat? Van aanschaf tot vermeerdering: voor elk onderwerp is er een gerichte gids. Wie wil weten waar en wanneer hij de knollen het beste aanschaft, vindt in de [koopgids voor crocosmia](https://bollanda.nl/bolsoort/crocosmia/koopgids) advies over knolmaat, cultivarkeuze en kwaliteit. Voor de inrichting van de border laat het artikel over het [combineren van crocosmia](https://bollanda.nl/bolsoort/crocosmia/combinatie) zien welke vaste planten, grassen en bolgewassen het beste passen bij het hete kleurpalet. En wil je meer planten kweken of juist de uitbreiding beheersen, dan helpt de gids over het [vermeerderen van crocosmia](https://bollanda.nl/bolsoort/crocosmia/vermeerderen) je met knoldeling, zaaien en inperken.