# Hyacint soorten en variëteiten Alle tuinhyacinten die we hier behandelen zijn cultivars van één soort, *Hyacinthus orientalis*, aangevuld met de multiflora Festival-serie als zelfstandig type. Het aanbod is overzichtelijker dan bij tulp of narcis, want er zijn geen divisies. Toch maakt de keuze tussen cultivars wel degelijk uit: sommige hebben zulke zwakke stelen dat ze in de open tuin omvallen, terwijl andere juist klassiekers zijn voor broei of snijbloem. Dit overzicht loopt per kleur, en drie cultivars met een rijke cultuurgeschiedenis krijgen een eigen verdiepingspagina. ## Eén soort, 17 commerciële cultivars De tuinhyacint kent geen ingewikkelde indeling in divisies of groepen, anders dan tulp of narcis. Je kiest dus simpelweg op naam en kleur. ### Wat alle cultivars delen Elke tuinhyacint in dit overzicht is botanisch dezelfde soort en deelt daardoor een aantal vaste kenmerken. Ze worden allemaal 20 tot 30 cm hoog, zijn winterhard van USDA-zone 4 tot 8 en geuren sterk en zoet. De handelsbolmaat ligt doorgaans rond 16/17 cm. Omdat hyacint geen divisies kent, valt de hele soort onder één eenvoudige [classificatie van bloembollen](https://bollanda.nl/basis/classificatie). ### Wat ze onderscheidt Het verschil tussen cultivars zit vooral in kleur, steelstevigheid en geschiktheid voor tuin, pot, broei of vaas. Sommige cultivars zoals 'Delft Blue' hebben zwakke stelen die in de open tuin omvallen, terwijl 'Aiolos' juist stevig overeind blijft. Daarnaast verschilt de geschiktheid voor broeien sterk per cultivar. ## Cultivars per kleur Het aanbod is het makkelijkst te overzien op kleur. De onderstaande lijst bevat de 7 kleurfamilies waarin de tuinhyacinten worden besproken. - **Blauw**: van diep marineblauw tot zacht porseleiblauw. - **Wit**: van ivoorwit tot zuiver sneeuwwit. - **Roze**: van bleekroze tot diep fuchsiaroze. - **Rood en pruim**: van roodroze tot donker pruimpaars. - **Geel**: van primulageel tot zacht botergeel. - **Paars**: amethystpaars met witte randjes. - **Oranje en zalm**: bleek zalmoranje. Wil je hyacinten combineren met andere bloembollen op kleur, dan helpt het [bloembollen kiezen per kleur](https://bollanda.nl/inspiratie/per-kleur) om tot een sluitend palet te komen. ### Blauw: 'Blue Jacket', 'Delft Blue', 'Blue Star' Blauw is de signaalkleur van de hyacint en kent drie veelgevraagde cultivars. 'Blue Jacket' is diep marineblauw met een donkerpaarse streep, draagt het RHS AGM-keurmerk en kwam rond 1953 op de markt met een dichte cilindrische aar. 'Delft Blue' is zacht porseleiblauw, eveneens met AGM, geïntroduceerd rond 1944 en de populairste hyacint van allemaal, maar volgens specialisten ongeschikt voor de open tuin door zwakke stelen. 'Blue Star' is hemelblauw met donkerder adering en wordt als herten- en konijnenresistent beschreven. ### Wit: 'Carnegie', 'White Pearl', 'L'Innocence', 'Aiolos' Witte hyacinten passen in vrijwel elk kleurschema en zijn er in vier sterke cultivars. 'Carnegie' (ca. 1935) is zuiver sneeuwwit, de witste van alle hyacinten en een late broeier. 'White Pearl' is ivoorwit en Verticillium-resistent, terwijl 'L'Innocence' van voor 1900 stamt en uitstekend presteert op een hyacintenglas. 'Aiolos' is een kruising van 'Delft Blue' en 'Carnegie' uit 1985 met opvallend stevige stelen. ### Roze: 'Pink Pearl', 'Anna Marie', 'Fondant' De roze cultivars lopen uiteen van zacht appelbloesem tot diep fuchsia. 'Pink Pearl' is diep fuchsiaroze, draagt AGM, dateert uit 1922 en is een sterke groeier die favoriet is voor broeien. 'Anna Marie' is bleekroze met AGM en geldt als uitstekende snijbloem. 'Fondant' (1983) is appelbloesemroze en wordt specifiek als nectarrijk genoemd. ### Rood en pruim: 'Jan Bos', 'Woodstock' Voor de warmere tinten zijn er twee cultivars uit dezelfde erfgoedlijn. 'Jan Bos' is rijk roodroze met unieke bruinrode stelen, draagt AGM, stamt uit 1910 en is de beste rode broeier. 'Woodstock' is donker pruimpaars en ontstond in 1922 als sport van 'Jan Bos', wat laat zien hoe één lijn twee heel verschillende kleuren kan opleveren. ### Geel: 'City of Haarlem', 'Yellow Queen', 'Yellowstone' Geel is binnen het hyacintenpalet wat zeldzamer en wordt door drie cultivars vertegenwoordigd. 'City of Haarlem' is primulageel naar crèmewit, draagt AGM, dateert uit 1893 en is een late broeier. 'Yellow Queen' is zacht botergeel en ontstond in 1988 als sport van 'Gipsy Queen'. 'Yellowstone' is geel, korter en steviger en presteert daardoor uitstekend als potplant. ### Paars: 'Purple Sensation' In de paarse hoek staat één opvallende cultivar centraal. 'Purple Sensation' is amethystpaars met witte randjes, valt onder beschermd kwekersrecht en hoort bij de Pearl-serie. ### Oranje en zalm: 'Gipsy Queen' De ongebruikelijke oranjezalm-tint komt van één cultivar. 'Gipsy Queen' is bleek zalmoranje tot koraal, draagt AGM en is de moederplant van 'Yellow Queen'. ## Multiflora-hyacinten: de Festival-serie Naast de standaard hyacint met één dichte aar bestaat er een losser, natuurlijker type. De multiflora-hyacinten vormen daarvan de bekendste groep. ### Hoe verschillen ze van standaard hyacinten Waar een gewone hyacint één forse, dichte bloemstengel vormt, draagt een multiflora-hyacint tot zes lossere stelen per bol. Dat geeft een natuurlijker, minder strak uiterlijk dat goed past in informele borders. Ze verwilderen bovendien beter dan de standaard cultivars, doordat de bol zich gemakkelijker vertakt. ### De drie Festival-cultivars De Festival-serie is de toonaangevende multiflora-lijn en bestaat uit drie kleuren. Het zijn 'Blue Festival', 'Pink Festival' en 'White Festival', die alle drie het RHS AGM-keurmerk dragen. Door hun lossere groeiwijze zijn ze de logische keuze voor wie een natuurlijke, terugkerende aanplant wil. ## Cultivar-keuze per toepassing De juiste cultivar hangt sterk af van waar je de hyacint inzet. Steelstevigheid is daarbij het belangrijkste criterium. ### Voor de open tuin: alleen stevige stelen In een open border zonder beschutting moet de steel het gewicht van de zware aar zelf dragen. Kies daarom AGM-cultivars met bewezen stevige stelen, zoals 'Blue Jacket', 'Jan Bos', 'Pink Pearl', 'Anna Marie', 'City of Haarlem' en 'Aiolos' in bolmaat 16/17. Vermijd 'Delft Blue' op een onbeschutte plek, want die valt vaak om. Welke bolmaat en kwaliteit je voor de border het best aanhoudt, staat in [de koopgids voor hyacinten](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthus/koopgids). ### Voor pot, terras en broei: ruimere keuze In een pot of bak en bij het binnenshuis forceren speelt de steelstevigheid een veel kleinere rol. Hier kun je vrijwel alle cultivars gebruiken, ook de zwakkere zoals 'Delft Blue'. De korte en stevige 'Yellowstone' is bijzonder geschikt voor potten, terwijl 'Pink Pearl', 'Jan Bos' en 'L'Innocence' uitblinken bij het [hyacinten broeien](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthus/broeien). ### Voor snijbloem in eigen tuin Voor de vaas tellen geur en houdbaarheid zwaarder dan tuinprestatie. 'Anna Marie' staat bekend als uitstekende snijbloem, en ook 'Blue Jacket' en 'Delft Blue' doen het goed [op de vaas](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthus/vaas). Snijd je in eigen tuin, dan kies je een cultivar die je toch al voor pot of beschutte border had aangeschaft. ## Het RHS Award of Garden Merit (AGM) Veel betrouwbare hyacinten dragen het Award of Garden Merit van de Britse Royal Horticultural Society. Zeven van de hier besproken cultivars dragen dit keurmerk, plus alle drie de Festival-cultivars. De onderstaande tabel toont de hyacint-cultivars met AGM-status. | Cultivar | Kleur | Introductiejaar | | ----------------- | ------------------- | --------------- | | 'Blue Jacket' | Diep marineblauw | ca. 1953 | | 'Delft Blue' | Zacht porseleiblauw | ca. 1944 | | 'Jan Bos' | Rijk roodroze | 1910 | | 'City of Haarlem' | Primulageel | 1893 | | 'Pink Pearl' | Diep fuchsiaroze | 1922 | | 'Anna Marie' | Bleekroze | - | | 'Gipsy Queen' | Bleek zalmoranje | - | | 'Blue Festival' | Blauw (multiflora) | - | | 'Pink Festival' | Roze (multiflora) | - | | 'White Festival' | Wit (multiflora) | - | Wat het [RHS Award of Garden Merit](https://bollanda.nl/koopadvies/keurmerk/rhs-agm) precies inhoudt en hoe het tot stand komt, lichten we apart toe. Voor de praktijk geldt: een AGM-cultivar is een betrouwbare keuze voor de gemiddelde tuin. ## Geur per kleur: het 'welke kleur geurt het meest'-vraagstuk Geur is dé troef van de hyacint en een veelgestelde vraag is welke kleur het sterkst geurt. Alle hyacinten geuren sterk en zoet, dus echte tegenvallers zijn er niet. Toch wordt vaak ervaren dat de lichtere kleuren, zoals wit, roze en geel, iets intenser geuren dan donkerblauw of paars. De cultivar 'Fondant' wordt specifiek als nectarrijk genoemd. Wil je een tuin op geur indelen, dan biedt een [geurtuin met bloembollen](https://bollanda.nl/inspiratie/geur) extra houvast. Veel van deze cultivars zijn ook [biologisch verkrijgbaar](https://bollanda.nl/biologisch/koopgids), wat het assortiment voor de bewuste tuinier verder verbreedt. ## Drie cultivars met een eigen verhaal Drie hyacinten springen er zo uit dat ze een eigen verdiepingspagina hebben gekregen. Ze vertegenwoordigen elk een eigen cultuurgeschiedenis en een eigen zoekvraag. ### 'Delft Blue' 'Delft Blue' is de bekendste hyacint ter wereld en roept met zijn zachte porseleiblauw de associatie met Delfts Blauw aardewerk op. Het is een uitmuntende broei- en potcultivar, maar door de zwakke stelen niet geschikt voor de open tuin. Het volledige verhaal lees je op de pagina over [hyacint 'Delft Blue'](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthus/assortiment/delft-blue). ### 'Jan Bos' 'Jan Bos' is de klassieker voor kerstbroei en de beste rode hyacint om te forceren, herkenbaar aan de unieke bruinrode stelen. Uit deze cultivar ontstond in 1922 de sport 'Woodstock'. De achtergrond en de broei-uitmuntendheid staan beschreven op de pagina over [hyacint 'Jan Bos'](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthus/assortiment/jan-bos). ### 'Pink Pearl' 'Pink Pearl' is een diep fuchsiaroze cultivar uit 1922 en de moederplant van de Pearl-serie. De cultivar is favoriet voor broeien, maar bovengemiddeld gevoelig voor Penicillium-bewaarrot. Hoe je daarmee omgaat, lees je op de pagina over [hyacint 'Pink Pearl'](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthus/assortiment/pink-pearl). Wie naar een blauwe "boshyacint" zoekt, komt overigens niet bij deze soort uit: dat is de wilde hyacint (*Hyacinthoides non-scripta*), met een [eigen boshyacint-assortiment](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthoides/assortiment) en een heel ander groeigedrag.