# Wilde lelies: de botanische soorten

Achter de vele leliehybriden schuilt een groep wilde soorten die de genetische basis vormen van alle negen divisies. Deze botanische lelies, zoals de koningslelie, de Turkse lelie en de tijgerlelie, groeien van nature op het Noordelijk Halfrond en zijn enorm divers in vorm, geur en hoogte. Een van deze soorten, de tijgerlelie, kan een virus dragen zonder zelf ziek te worden. Dit artikel behandelt de belangrijkste wilde soorten en hun bijzonderheden, zodat je de oorsoorten en hun risico's kent.

## Wat zijn wilde lelies?

Wilde lelies vormen divisie IX in de classificatie van de RHS en de KAVB, de zogenoemde botanische soorten. Het zijn de oorspronkelijke leliesoorten zoals ze in de natuur voorkomen, zonder dat een kweker ze gekruist heeft. Deze groep is zeer divers: de bloemvorm, de geur en de hoogte lopen sterk uiteen.

De wilde lelies bloeien tussen mei en september en variëren in hoogte van 60 tot 250 cm. Ze zijn winterhard in de zones USDA 3 tot 9, wat betekent dat ze in heel Nederland en België buiten kunnen overwinteren. Net als alle lelies groeien ze uit een schubbol zonder beschermend vlies.

### De basis van alle hybriden

De wilde soorten zijn de bouwstenen waarmee kwekers alle moderne lelies hebben gemaakt. Elke divisie, van de geurloze Aziatische hybriden tot de bedwelmend geurende trompetlelies, gaat terug op een of meer van deze botanische soorten. Door soorten te kruisen ontstonden nieuwe kleuren, vormen en eigenschappen.

Wilde lelies zijn vaak iets ingetogener dan hun gekweekte nakomelingen, maar ze hebben een natuurlijke charme en passen goed in een tuin met een wilde of natuurlijke sfeer. Sommige soorten zaaien zichzelf uit en kunnen zich zo over de jaren verspreiden.

## De belangrijkste botanische soorten

Een handvol wilde soorten is voor de tuinier het belangrijkst, omdat ze veel worden geplant of omdat ze aan de basis van bekende hybriden staan. Wilde soorten vind je zelden in het tuincentrum, terwijl een gespecialiseerde kweker het ruimste aanbod heeft, zoals de [koopgids voor leliebollen](https://bollanda.nl/bolsoort/lilium/koopgids) per verkoopkanaal toelicht. De onderstaande lijst bevat de 5 meest waardevolle wilde lelies voor de tuin.

- **Lilium martagon (Turkse lelie)**: hangende tulbandbloemen die uitstekend verwilderen in halfschaduw, een klassieke stinzenplant.
- **Lilium regale (koningslelie)**: forse, sterk geurende witte trompetbloemen die goed verwilderen op een zonnige plek.
- **Lilium lancifolium (tijgerlelie)**: oranje, getekende bloemen met veel okselbolletjes, maar wel een virusdrager.
- **Lilium candidum (Madonnalelie)**: zuiver witte, sterk geurende bloemen met een afwijkende plantcyclus in augustus.
- **Lilium henryi**: een krachtige soort met oranje bloemen die zich goed thuisvoelt in de border.

### Van L. regale tot de Turkse lelie

De koningslelie (Lilium regale) is een van de meest geliefde wilde soorten en bloeit met grote, witte trompetbloemen die een sterke geur verspreiden. Ze gedijt op een zonnige, doorlatende plek en komt jaar na jaar terug. De Turkse lelie (Lilium martagon) doet juist het tegenovergestelde en bloeit het best in halfschaduw onder loofbomen, waar ze zich als [Martagon-lelie](https://bollanda.nl/bolsoort/lilium/assortiment/martagon) langzaam uitbreidt tot een sfeervolle groep.

De Madonnalelie (Lilium candidum) neemt een aparte plek in, want zij wordt al in augustus geplant en vormt een wintergroen bladrozet. Wie meer wil weten over deze culturele klassieker, vindt de details bij de [Candidum-lelie](https://bollanda.nl/bolsoort/lilium/assortiment/candidum). Lilium henryi en de tijgerlelie completeren het beeld van robuuste oranje soorten die de zomerbloei verzorgen.

## Let op de tijgerlelie als virusdrager

De tijgerlelie (Lilium lancifolium) is een prachtige, makkelijke soort, maar verdient een waarschuwing. Deze lelie is een asymptomatische drager van het leliemozaïekvirus, wat betekent dat de plant zelf gezond oogt maar het virus toch bij zich draagt en kan doorgeven aan andere lelies.

De tijgerlelie vormt opvallend veel okselbolletjes, tot wel honderd per stengel, die in de bladoksels groeien en zwart kleuren. Daardoor verspreidt en vermeerdert deze soort zich gemakkelijk. Hoe je deze okselbolletjes oogst en opkweekt, is onderdeel van het [verzorgen van lelies](https://bollanda.nl/bolsoort/lilium/verzorging).

### Waarom afstand houden essentieel is

Het virus dat de tijgerlelie draagt, wordt overgebracht door bladluizen die van plant naar plant trekken. Omdat de tijgerlelie zelf geen symptomen toont, merk je niet dat ze als bron fungeert, terwijl gevoelige hybriden er wel ziek van worden. Daarom plant je de tijgerlelie altijd op ruime afstand van andere Lilium-soorten.

Houd bij twijfel een scheiding van enkele meters aan en let op bladluizen in het voorjaar. Wat het leliemozaïekvirus precies doet en hoe je het herkent, lees je verder bij de aanpak van [lelieproblemen](https://bollanda.nl/bolsoort/lilium/probleem). Zo geniet je van de tijgerlelie zonder je verzameling lelies in gevaar te brengen.