# Narcissen bewaren: rooien, drogen en hergebruiken

Narcissen hoef je niet elk jaar uit de grond te halen, want ze zijn winterhard tot ongeveer -40 graden Celsius (USDA 3 tot 9) en blijven jaren in de grond bloeien. Rooien is bij narcissen dus een keuze voor specifieke situaties, geen jaarlijkse verplichting. Toch zijn er momenten waarop het verstandig is om de bollen op te tillen, te drogen en te bewaren. Dit artikel legt uit wanneer rooien zinvol is en hoe je narcissen daarna goed bewaart en hergebruikt.

## Moet je narcissen rooien?

Narcissen horen bij de bolgewassen die je gerust kunt laten zitten. Anders dan niet-winterharde knollen overleven ze de Nederlandse winter probleemloos in de volle grond. Toch zijn er situaties waarin het opgraven van de bollen je veel oplevert. Het verschil tussen overwinteren in de grond en oppakken hangt vooral af van je doel met de pol.

### Wanneer rooien wel zinvol is

Er zijn een paar duidelijke aanleidingen om narcissen wel te rooien. De onderstaande lijst bevat de 4 belangrijkste redenen om narcisbollen op te tillen.

- **Verplaatsing**: je wilt de narcissen naar een andere plek in de tuin brengen.
- **Een overvolle pol scheuren**: na vier tot vijf jaar raakt een pol verdrongen en gaat de bloei achteruit, waarna scheuren de oplossing is.
- **Aantasting door de narcissenvlieg**: bij verdachte, zachte bollen wil je de pol controleren en zieke exemplaren verwijderen.
- **Grondbewerking**: je gaat het bed omspitten, verbeteren of herinrichten.

Sommige andere bolsoorten moet je juist elk jaar [overwinteren](https://bollanda.nl/bewaren/overwinteren), waarbij narcissen een gunstige uitzondering vormen.

### Wanneer je ze beter laat zitten

In de meeste tuinen is rooien overbodig. Een betrouwbaar bloeiend bestand laat je het beste met rust, omdat elke verstoring de bol energie kost. Ook narcissen die je hebt aangeplant om te verwilderen, profiteren ervan dat ze ongestoord kunnen uitbreiden.

Hetzelfde geldt voor narcissen in een stinzenplantbeheer, waar het juist de bedoeling is dat de bollen zich jarenlang vrij verspreiden. Laat de bollen dan zitten en grijp pas in als de bloei merkbaar terugloopt.

## Narcissen rooien en drogen

Wanneer je besluit te rooien, is de timing bepalend voor het succes. Wacht tot ongeveer zes weken na de bloei, als het blad volledig bruin en afgestorven is, doorgaans tussen juni en augustus. Dan heeft de bol genoeg reservevoedsel kunnen opslaan voor het volgende seizoen. Het [rooien van bollen](https://bollanda.nl/bewaren/rooien) doe je voorzichtig met een tuinvork, minimaal 10 centimeter van het loof af, zodat je de bollen niet doorsteekt. Trek nooit aan het loof om de bol omhoog te halen.

Na het opgraven volgt een droogperiode. Spreid de bollen 7 tot 10 dagen uit op een schaduwrijke, droge plek bij 18 tot 20 graden Celsius. Was de bollen niet, want water op de huid nodigt schimmels uit.

Verwijder voorzichtig de aanhangende grond en oude wortelresten zodra de bollen droog zijn. Eventueel bestuif je de bollen licht met zwavelpoeder als extra bescherming tegen rot.

## Bewaartemperatuur, vochtigheid en bewaarduur

De juiste bewaaromstandigheden bepalen of je narcissen het najaar gezond halen. Narcissen bewaar je koel en droog, in een goed geventileerde ruimte. De onderstaande tabel toont de aanbevolen bewaarcondities en bewaarduur voor narcisbollen.

| Kenmerk               | Aanbevolen waarde | Toelichting                               |
| --------------------- | ----------------- | ----------------------------------------- |
| Bewaartemperatuur     | 15 - 20 °C        | Na aankoop is 3 - 18 °C acceptabel        |
| Luchtvochtigheid      | ≤ 75% RV          | Hoger leidt tot voortijdige wortelvorming |
| Bewaarduur na rooien  | 3 - 5 maanden     | Herplanten in hetzelfde najaar            |
| Bewaarduur na aankoop | 4 - 6 weken       | Uiterlijk december planten                |

Gebruik luchtdoorlatend bewaarmateriaal zoals een nettas, gaaskrat, papieren zak of kartonnen doos. Een luchtdichte verpakking is funest, omdat opgehoopt vocht direct tot rot leidt. De algemene [houdbaarheid van bollen](https://bollanda.nl/bewaren/houdbaarheid) verschilt per soort, en narcissen horen tot de soorten met een ruime bewaarmarge.

Heb je narcissen gekocht en kun je ze nog niet planten, bewaar ze dan op dezelfde manier. Het [bewaren tot het plantseizoen](https://bollanda.nl/bewaren/voor-planten) verloopt grotendeels volgens dezelfde regels, al ligt de bewaarduur na aankoop korter dan na rooien.

## Welke bollen je weggooit en welke je houdt

Niet elke gerooide of gekochte bol is nog plantwaardig. Een gezonde narcisbol voelt stevig en zwaar aan en heeft een droge, gave huid. Controleer elke bol voordat je hem opslaat of plant, met dezelfde stevigheids- en knijptest die de [koopgids voor narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/koopgids) voor de aankoop beschrijft.

Gooi een bol weg bij duidelijke alarmsignalen. De onderstaande lijst bevat de 4 kenmerken waaraan je een onbruikbare narcisbol herkent.

- **Zacht of pappig**: een bol die meegeeft bij lichte druk is van binnen aangetast.
- **Bruin-roodachtige basisrot**: rot dat begint bij de bolbodem wijst op Fusarium.
- **Rottingsgeur**: een zure of bedorven lucht betekent dat de bol verloren is.
- **Sterk verschrompeld**: een ingedroogde, lichte bol heeft te weinig reserves voor bloei.

Een blauw-grijze, poederige laag (Penicillium) op een verder vast en stevig oppervlak is onschadelijk. Veeg die gewoon af en plant de bol alsnog. Twijfel je of een verdachte bol door de narcissenvlieg is aangetast, dan helpen de beschreven [narcis problemen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/probleem) je om de larve te herkennen.

## Narcissen hergebruiken in het najaar

Gerooide en gedroogde narcissen plant je in hetzelfde najaar weer terug, het liefst zo vroeg mogelijk in september. De bollen vormen dan nog voor de winter een wortelstelsel, wat de basis legt voor een goede bloei. Bewaar ze dus niet langer dan nodig, want de bewaarmarge na rooien loopt tot ongeveer vijf maanden.

Heb je een overvolle pol opgegraven, dan is dit het natuurlijke moment om de bollen uit elkaar te halen. Het uit elkaar nemen en [vermeerderen van narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/vermeerderen) levert je gratis nieuwe planten op en verjongt de pol. Verspreid de bollen daarna over een groter oppervlak.

Het daadwerkelijke [planten van narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/planten) verloopt verder net als bij verse bollen, met dezelfde diepte en plantafstand. Zo komt je gerooide voorraad volgend voorjaar weer tot bloei.

Een laatste opmerking over Paperwhite-narcissen: die behandel je anders. Deze bollen zijn bedoeld om binnen te bloeien en gebruik je direct na aankoop. Bewaar ze niet in de koelkast, want ze hebben juist geen koudeperiode nodig.