# Zijn narcissen giftig? Voor katten, honden en kinderen Narcissen zijn geliefd, maar ze zijn ook giftig en dat zorgt bij veel mensen voor zorgen over hun kat, hond of kind. Alle delen van de plant bevatten giftige stoffen en de bol heeft daarvan de hoogste concentratie. Het grootste tuinrisico is verwarring van de bol met een ui. In dit artikel lees je welke symptomen optreden, wat je moet doen en met welk noodnummer je belt, zodat je narcissen veilig in huis en tuin houdt. ⚠️**Let op: de narcis (Narcissus) is giftig bij inname.** De bol bevat lycorine en wordt vaak verward met een ui; inname geeft heftig braken en buikklachten. Houd bollen buiten bereik van kinderen en huisdieren. Twijfel je na inname, bel dan je huisarts of het NVIC (088-755 8000), bij dieren je dierenarts. Deze informatie is algemeen en is geen medisch of veterinair advies; Bollanda is niet aansprakelijk voor letsel of schade. Zie ook [giftige bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) en onze [disclaimer](https://bollanda.nl/disclaimer). ## Hoe giftig zijn narcissen? Narcissen vallen in de categorie matig tot ernstig giftig, een niveau dat past bij veel populaire voorjaarsbollen. De giftigheid van bloembollen verschilt sterk per soort, en bij narcis zit het gif verspreid door de hele plant. Hoeveel iemand binnenkrijgt en welk plantdeel het betreft, bepaalt hoe ernstig de klachten worden. De bol is het gevaarlijkste deel, omdat daarin de hoogste concentratie alkaloïden zit. Bloem, blad en steel zijn minder geconcentreerd, maar zeker niet ongevaarlijk. Narcis is samen met lelie een van de meest gedocumenteerde vergiftigingsbronnen onder de bolgewassen. ### De giftige stoffen in de narcis De narcis dankt zijn giftigheid aan een combinatie van stoffen. De onderstaande lijst bevat de 4 belangrijkste gifstoffen in narcissen. - **Lycorine**: het hoofdalkaloïde, dat hevig braken en buikklachten veroorzaakt; de bol bevat tot 3.100 microgram per gram. - **Galantamine**: een alkaloïde dat ook een medicinale toepassing kent (zie verderop). - **Narciclasine**: zit vooral in het slijm en is mede verantwoordelijk voor huidirritatie. - **Calciumoxalaat**: scherpe kristallen die de mond en keel prikkelen. Deze stoffen zitten in alle delen, maar de grootste hoeveelheid bevindt zich in de bol. Dat verklaart waarom inname van een bol veel ernstiger uitpakt dan een hapje van een blad of bloem. ## Narcissen en huisdieren Voor honden, katten en paarden zijn narcissen matig tot ernstig giftig. De verantwoordelijke stoffen zijn lycorine en galantamine, en ook hier geldt dat de bol de hoogste concentratie bevat. Honden lopen het grootste risico, omdat ze nogal eens een gerooide of net geplante bol opgraven en opeten. Bij katten is het beeld iets anders dan bij narcis. Voor de volledigheid is het goed te weten dat de lelie voor katten veel gevaarlijker is en zelfs acuut nierfalen kan veroorzaken, zoals je leest over [lelies en katten](https://bollanda.nl/bolsoort/lilium/katten). Bij narcis is het voornaamste risico dat een dier daadwerkelijk een bol opeet. ### Symptomen bij katten, honden en paarden De symptomen verschijnen meestal binnen een halfuur na inname. De onderstaande lijst bevat de 5 meest voorkomende verschijnselen bij dieren die narcis hebben gegeten. - **Braken**: vaak het eerste en duidelijkste signaal. - **Diarree**: soms met buikpijn en een opgezette buik. - **Speekselvloed**: overmatig kwijlen door irritatie van mond en keel. - **Sloomheid**: verminderde activiteit en zwakte. - **Hartritmestoornissen**: bij een grote inname, soms gevolgd door convulsies. Uitdroging door aanhoudend braken en diarree is het grootste gevaar. Houd een dier dat aan een bol heeft geknaagd goed in de gaten en wacht bij twijfel niet af. ## Narcissen, kinderen en volwassenen Voor volwassenen zijn narcissen matig giftig, voor kinderen matig tot ernstig. Het verschil zit vooral in het lichaamsgewicht: een kleine hoeveelheid bolmateriaal heeft bij een kind een veel groter effect. Voor een kind van ongeveer 15 kilogram begint significant braken bij circa 5 tot 10 gram bolmateriaal. Het klinische verloop verloopt snel. Binnen dertig minuten na inname treedt hevig braken op, vaak met buikpijn, diarree en speekselvloed. Bij een grote inname kunnen tremor, lage bloeddruk en convulsies volgen. Net als bij dieren is uitdroging het voornaamste risico. ### De gevaarlijke verwarring met ui Het grootste praktische gevaar is dat een narcisbol wordt aangezien voor een ui. Een gerooide narcisbol lijkt verraderlijk veel op een keukenui en belandt daardoor soms per ongeluk in een maaltijd. In Japan werden tussen 2009 en 2019 maar liefst 195 vergiftigingsgevallen geregistreerd, waaronder een dodelijk slachtoffer. Een bekend incident in Engeland betrof twaalf schoolkinderen die werden opgenomen nadat narcisbollen in de schoolsoep terecht waren gekomen. Bewaar bollen daarom altijd duidelijk gescheiden van groente en voorzie ze van een label. Laat kinderen nooit zelf bollen uit een schaal pakken. ## Daffodil itch: irritatie door de huid Naast inname kent de narcis ook een huidkant, bekend als daffodil itch. Het slijm dat vrijkomt bij het snijden of breken van stengels bevat narciclasine en calciumoxalaat, die de huid prikkelen. Vooral mensen die veel narcissen verwerken, zoals bij het maken van boeketten, krijgen er last van. De klachten bestaan uit jeuk, roodheid en soms blaarvorming op handen en vingers. Het effect is meestal mild en verdwijnt vanzelf, maar wie er gevoelig voor is doet er goed aan handschoenen te dragen. Dat geldt ook bij het [oogsten van narcissen voor de vaas](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/snijbloem), waar het slijm een terugkerend aandachtspunt is. ## Wat te doen bij contact of inname Bij verdenking van inname is snel en kalm handelen het belangrijkst. Verwijder eerst eventuele plantresten uit de mond van het kind of dier en geef geen melk of zout water. Het algemene beeld van [giftige bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) helpt om de ernst in te schatten, maar bel bij twijfel altijd voor advies. Voor mensen is het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum bereikbaar via 088-755 8000. Bij aanhoudend braken bij een kind, of bij tremor en convulsies, bel je direct 112. Voor dieren bel je de eigen dierenarts of de dierenartsenpost. Houd bij het bellen het plantdeel en de geschatte hoeveelheid bij de hand. De galantamine in narcissen wordt overigens medicinaal gewonnen en toegepast bij de ziekte van Alzheimer; verwante familiegenoten zoals het [narcisklokje](https://bollanda.nl/bolsoort/leucojum) leveren dezelfde stof. Dat betekent uitdrukkelijk niet dat je narcissen op enige manier zelf als medicijn kunt gebruiken. ## Narcissen veilig houden in huis en tuin Met een paar eenvoudige maatregelen geniet je veilig van narcissen. Zet vazen met narcissen buiten bereik van peuters, katten en honden, en ruim afgevallen plantendelen meteen op. Bewaar bollen in een afgesloten ruimte, gescheiden van groente en duidelijk gelabeld, zodat verwarring met uien uitgesloten is. In de tuin vormen geplante narcissen weinig risico, omdat dieren ze zelden uitgraven. Sterker nog, de giftigheid heeft ook een voordeel: muizen en konijnen mijden narcisbollen, waardoor ze betrouwbaar terugkomen waar tulpen en krokussen worden opgegeten. Dit voordeel komt uitgebreid aan bod bij de [knaagdierbestendigheid van narcissen](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus/probleem). Ter vergelijking met andere bollen: de [giftigheid van hyacinten](https://bollanda.nl/bolsoort/hyacinthus/giftig) ligt op een vergelijkbaar niveau, terwijl narcis vooral een risico vormt door het eten van de bol.