# Wintercyclaam (Cyclamen coum)

De wintercyclaam valt op door te bloeien wanneer bijna niets anders kleur geeft, midden in de winter. Het is de meest winterharde cyclaam van allemaal, hij blijft compact en heeft mooi rond blad. Vaak koop je hem als kant-en-klare potplant in plaats van als droge knol. Dit artikel behandelt de kenmerken, het blad en de beste cultivars, plus zijn waardevolle rol als vroege bestuiverplant in jouw tuin.

## Wat kenmerkt de wintercyclaam?

De wintercyclaam (Cyclamen coum) is een kleine, robuuste knolplant uit de sleutelbloemfamilie (Primulaceae), afkomstig uit Turkije en de Kaukasus. Hij onderscheidt zich vooral door zijn bloeitijd en zijn opmerkelijke koudebestendigheid.

### Winterbloei en winterhardheid

De wintercyclaam bloeit van december tot april, precies in de periode dat de tuin er kaal bij ligt. De bloemen blijven laag, met een bloeihoogte van 5 tot 10 cm, en steken net boven het blad uit. Daarmee is dit een echte plant voor de [winterbloei](https://bollanda.nl/seizoen/winter) in de border of onder bomen.

Wat deze soort bijzonder maakt, is zijn winterhardheid: hij is hard tot -20 °C en heeft zelfs temperaturen tot -28 °C overleefd. In het Nederlandse klimaat hoef je je dus geen zorgen te maken over vorstschade. De plant blijft jaar na jaar terugkomen op dezelfde plek.

### Het ronde, niervormige blad

Het blad van de wintercyclaam is rond tot niervormig en daarmee duidelijk anders dan het puntige, klimopvormige blad van de klimopcyclaam (Cyclamen hederifolium). Het is meestal donkergroen, soms met een fraaie zilveren marmering.

Dit blad verschijnt samen met de bloemen en vormt een compact, sierlijk geheel. Buiten het bloeiseizoen blijft het lage bladkussen nog een tijd staan, voordat de plant in de zomer in rust gaat.

## De beste cultivars

Naast het roze soorttype zijn er verschillende geselecteerde cultivars, die vooral verschillen in bloemkleur en bladtekening. Onderstaande tabel toont de bekendste cultivars van de wintercyclaam.

| Cultivar          | Bloemkleur                    | Blad                              |
| ----------------- | ----------------------------- | --------------------------------- |
| Soorttype         | Roze tot diep magenta         | Donkergroen, soms zilvergemarmerd |
| 'Album'           | Wit met donkere basistekening | Donkergroen                       |
| Pewter Group      | Wit via roze tot magenta      | Tinkleurig met groene rand        |
| 'Maurice Dryden'  | Wit, donkerpaarse vlek        | Zilver met groene rand            |
| 'Something Magic' | Violet-roze                   | Massief tin/zilver centrum        |

### Soorttype en witte vormen

Het roze soorttype is de meest verkrijgbare en betrouwbare keuze, en heeft een onderscheiding van de RHS gekregen. De bloemkleur loopt uiteen van zacht roze tot diep magenta, met een donkere markering bij de mond van de bloem.

Wil je een witte cyclaam, let dan goed op de aanduiding. De cultivar 'Album' (f. pallidum) is wit met een donkere basistekening, terwijl de vorm f. albissimum juist zuiver wit is zonder die tekening. Deze [RHS AGM-status](https://bollanda.nl/koopadvies/keurmerk/rhs-agm) helpt je om betrouwbare, goed presterende selecties te herkennen.

### Zilverbladige Pewter Group en verwanten

Voor wie het blad net zo belangrijk vindt als de bloem, zijn de zilverbladige selecties een aanrader. De Pewter Group, gekweekt door Kath Dryden en eveneens bekroond, heeft zilverkeurig blad met een groene rand en bloemen die variëren van wit tot magenta.

De cultivar 'Maurice Dryden' is de witte tegenhanger met zilver-groen blad. Een bijzonder geval is 'Something Magic', de eerste gekloonde winterharde cyclaam, gekweekt via weefselkweek. Door die kweekmethode zijn alle planten van deze cultivar identiek.

## Verkrijgbaarheid: knol of potplant

De wintercyclaam wordt in de winter regelmatig als kleine potplant in een P9-pot aangeboden, in plaats van als droge knol. Dat is voor deze soort vaak de prettigste keuze, omdat een groeiende plant gemakkelijker aanslaat dan een gedroogde knol.

Droge knollen drogen namelijk snel uit en kunnen lastiger op gang komen. Koop je toch een droge knol, plant die dan zo snel mogelijk en herken een gezonde knol aan een stevige, niet verschrompelde structuur. Een knol die zacht aanvoelt of hol en licht is, kun je beter laten liggen. Welke kenmerken een verse knol nog meer verraden, vind je terug in [de koopgids voor cyclaam](https://bollanda.nl/bolsoort/cyclamen/koopgids).

De plantperiode loopt van september tot november, en een potplant kun je ook midden in de winter aanplanten. De plantdiepte is ondiep, slechts 3 tot 5 cm, en de plant houdt van een plek in halfschaduw met goed doorlatende grond.

## Wintercyclaam als vroege bestuiverplant

De vroege bloei maakt de wintercyclaam meer dan alleen een sieraad. Hij is een van de eerste voedselbronnen van het jaar voor insecten en levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de [bestuivers in jouw tuin](https://bollanda.nl/biologisch/bij).

Vanaf januari, zodra de temperatuur boven ongeveer 7,5 °C komt, ontwaken de eerste hommelkoninginnen en honingbijen. Op dat moment is er nauwelijks ander voedsel te vinden, terwijl de wintercyclaam dan al volop bloeit en vooral stuifmeel biedt. De teruggeslagen bloembladeren maken de bloemen makkelijk toegankelijk voor hommels, honingbijen en solitaire bijen.

Voor een rijke, vroege drachttuin combineer je de wintercyclaam met andere winterbloeiers. Het [sneeuwklokje](https://bollanda.nl/bolsoort/galanthus), de [winterakoniet](https://bollanda.nl/bolsoort/eranthis) en de vroege [krokus](https://bollanda.nl/bolsoort/crocus) bloeien in dezelfde periode en vullen elkaar mooi aan tot een doorlopend voedselaanbod voor de eerste insecten van het seizoen.