# Cyclaam verzorgen: water van onderaf, voeding en rust

Veel mensen verliezen hun cyclaam door goedbedoeld verkeerd gieten. De belangrijkste regel is daarom simpel: geef cyclaam water van onderaf, zodat de knol droog blijft. Daarnaast heeft de plant een omgekeerde groeicyclus en rust hij in de zomer, wat de verzorging per seizoen bepaalt. In dit artikel lees je hoe je water geeft, bemest en uitgebloeide bloemen verwijdert, zodat je cyclaam gezond blijft en rijk bloeit.

## Water geven van onderaf

De meest waardevolle verzorgingsregel voor cyclaam is om altijd van onderaf te gieten. Je zet de pot kort in een laagje water of giet in de onderzetter, zodat de potgrond het vocht van onderuit opzuigt en de knol en de kroon droog blijven. Bovenaf gieten laat water tussen de bladstelen op de knol staan, wat kroonrot veroorzaakt. Deze [watergift van onderaf](https://bollanda.nl/verzorging/water) is voor weinig andere bolgewassen zo bepalend als voor cyclaam.

### Waarom de knol droog moet blijven

De groeipunten en bladstelen zitten dicht opeen op de bovenkant van de knol. Blijft daar vocht staan, dan krijgen schimmels en bacteriën makkelijk vat op het weefsel. Door het water onderin de pot aan te bieden, houd je deze gevoelige zone droog en voorkom je rot.

Gebruik bij voorkeur lauw water in plaats van koud kraanwater. Laat de pot na het weken altijd goed uitlekken, want langdurig in het water staan leidt alsnog tot knolrot.

### Watergift per groeifase

De waterbehoefte verschilt sterk per seizoen, omdat cyclaam groeit in de koude maanden en rust in de zomer. De onderstaande tabel toont de watergift per groeifase voor cyclaam.

| Groeifase      | Periode             | Waterbehoefte      | Frequentie                           |
| -------------- | ------------------- | ------------------ | ------------------------------------ |
| Rustfase       | Mei - september     | Geen tot zeer laag | Stoppen bij geel blad; droog bewaren |
| Opkomst        | September - oktober | Laag               | Licht gieten, altijd van onderaf     |
| Groei en bloei | Winter en voorjaar  | Middel             | Elke 4 - 5 dagen 15 - 20 min weken   |

Laat de plant tijdens de groei nooit volledig uitdrogen, want dan verwelkt hij en gaat hij voortijdig in rust. Geef ook nooit door tijdens de zomerrust, want dat is de snelste route naar knolrot.

## De omgekeerde groeicyclus begrijpen

Cyclaam volgt een andere ritme dan de meeste tuinbollen. De plant groeit en bloeit in de herfst, winter en het voorjaar, en trekt zich in de zomer terug in een rustperiode van 3 tot 5 maanden. Tijdens die rust lijkt de plant dood, maar de knol leeft gewoon door onder de grond of in de pot.

Deze omgekeerde cyclus past goed bij de [seizoensgroepen van bloembollen](https://bollanda.nl/seizoen/bolgroepen), waarbij cyclaam tot de soorten hoort die juist in het koele seizoen actief zijn. Het begin van de zomerrust herken je aan vergelend blad dat geleidelijk afsterft. De [cyclaam na de bloei](https://bollanda.nl/bolsoort/cyclamen/na-bloei) vraagt om een zorgvuldige begeleiding van de rustperiode voordat de plant opnieuw in bloei komt.

## Bemesten: weinig stikstof, veel fosfor

Cyclaam vraagt om een meststof met weinig stikstof en relatief veel fosfor. Te veel stikstof geeft een plant met veel blad maar weinig bloemen, dus een gulle hand met algemene meststof werkt averechts. Een goede [bemesting van bloembollen](https://bollanda.nl/verzorging/bemesting) houdt rekening met deze specifieke behoefte.

De streef-zuurgraad ligt tussen pH 6,0 en 7,0, en de plant heeft baat bij de sporenelementen ijzer en magnesium. IJzergebrek is een veelvoorkomende oorzaak van geel verkleurend blad bij cyclaam. Houd de gift altijd verdund en geef hem via het gietwater van onderaf.

### Het bemestingsschema per seizoen

De meststof stem je af op de groeifase van de plant. De onderstaande tabel toont het bemestingsschema per seizoen voor cyclaam.

| Groeifase                | Meststoftype (NPK)                          | Dosering                   |
| ------------------------ | ------------------------------------------- | -------------------------- |
| Vroege groei (sep - okt) | Gebalanceerd 10-10-10, sterk verdund        | 2 - 3 ml/l, 1x per 2 weken |
| Knopaanleg (okt - nov)   | Bloeivoeding hoog K, zoals 5-10-15          | 2 - 3 ml/l, 1x per 2 weken |
| Bloei (nov - apr)        | Bloeivoeding 5-10-15 of universeel 10-10-10 | 2 - 3 ml/l, 1x per 2 weken |
| Rust (apr - aug)         | Niet bemesten                               | n.v.t.                     |
| Herstart (aug - sep)     | Lichte start 10-10-10                       | 2 ml/l bij eerste gift     |

Welke [meststof je het beste kiest](https://bollanda.nl/verzorging/bemesting/meststof) hangt af van je situatie, maar een vloeibare bloeivoeding met hoog kalium is voor cyclaam in pot het handigst. Een fosforrijke bloeivoeding tijdens de knopaanleg stimuleert de bloemvorming, terwijl je tijdens de rust helemaal stopt met voeden.

## Uitgebloeide bloemen en blad uittrekken

Uitgebloeide bloemen knip je niet af, maar trek je met een draaiende beweging los van de knol. Een afgeknipte steel laat een stompje achter dat in de knol kan wegrotten, wat een ingang vormt voor schimmels en bacteriën. Het [loof van bloembollen](https://bollanda.nl/verzorging/loof) laat je bij de meeste soorten juist staan, maar bij cyclaam verwijder je vergeeld blad en uitgebloeide stelen wel actief.

Pak de steel laag bij de knol vast en draai hem voorzichtig los. Verwijder ook geel blad op dezelfde manier, zodat de plant zijn energie in nieuwe knoppen steekt en de knol gezond blijft.

## Verpotten en standplaats

Verpot een cyclaam ongeveer elke 2 tot 3 jaar, het beste aan het einde van de zomerrust voordat de nieuwe groei begint. Zorg dat de knol weer gedeeltelijk boven de potgrond uitsteekt, want een diep ingegraven knol rot makkelijk weg. Voor cyclaam in pot gelden dezelfde uitgangspunten als voor andere [bloembollen in pot](https://bollanda.nl/locatie/pot), met als extra eis een goed doorlatend mengsel met perliet.

De standplaats verschilt per soort, en de keuze voor een [cyclaam binnen of buiten](https://bollanda.nl/bolsoort/cyclamen/binnen-buiten) bepaalt welke verzorging de plant nodig heeft. Welke van de vier soorten je precies in huis of tuin hebt, zoek je op in [het cyclaam-assortiment](https://bollanda.nl/bolsoort/cyclamen/assortiment).

### Cyclaam binnen

De kamercyclaam (Cyclamen persicum) wil het koel hebben, idealiter tussen 10 en 15 °C. Zet hem op een lichte plek, maar niet in de volle middagzon en zeker niet bij de verwarming of in de tocht. Voor [bloembollen binnenshuis](https://bollanda.nl/locatie/binnen) is een koele vensterbank vaak de beste plek.

Houd rijp fruit uit de buurt, want het ethyleengas dat fruit afgeeft bekort de bloei. Een te warme kamer geeft slappe stelen en een korte bloeiperiode.

### Cyclaam buiten

De tuincyclamen Cyclamen hederifolium en Cyclamen coum staan het liefst in halfschaduw, met een droge zomerrust onder bomen of struiken. Zij blijven permanent in de grond en worden niet gerooid. De grond moet goed doorlatend en humusrijk zijn met een pH tussen 6,0 en 7,0.

In de zomer hebben de tuincyclamen geen extra water nodig, omdat de schaduw onder een bladerdek de knollen koel en droog houdt. Een lichte laag bladmolm rond de knol helpt om de bodem in conditie te houden.

## Veelgemaakte fouten bij de verzorging

De meeste problemen met cyclaam komen voort uit een paar terugkerende vergissingen. De onderstaande lijst bevat de 5 meest gemaakte fouten bij de verzorging van cyclamen.

- **Bovenaf gieten**: water op de knol veroorzaakt kroonrot; giet altijd van onderaf.
- **Doorgieten tijdens de rust**: water tijdens de zomerrust leidt tot knolrot; laat de knol droog rusten.
- **Te warm zetten**: een plek bij de verwarming geeft slappe stelen en korte bloei; kies een koele plek.
- **Te veel stikstof**: een gulle algemene meststof geeft veel blad en weinig bloemen; gebruik fosforrijke bloeivoeding.
- **Uitgebloeide stelen afknippen**: achtergebleven stompjes rotten weg in de knol; trek de stelen draaiend los.

Merk je toch dat het misgaat, bijvoorbeeld met gele bladeren of een zachte knol, dan helpt het overzicht over [problemen bij cyclaam](https://bollanda.nl/bolsoort/cyclamen/probleem) je verder met de juiste diagnose.