# Cyclaam binnen of buiten: welke soort hoort waar Veel mensen weten niet of hun cyclaam binnen moet blijven of de tuin in kan, en een verkeerde keuze wordt de plant fataal. De kernregel is simpel: niet het seizoen, maar de soort bepaalt de plek. De kamercyclaam hoort binnen, terwijl de tuincyclamen juist winterhard zijn. In dit artikel lees je per soort waar de plant thuishoort en hoe je ze in de tuin combineert, zodat je vorstschade voorkomt. ## De soort bepaalt de plek De grootste vergissing bij cyclamen is denken dat elke cyclaam dezelfde plek aankan. In werkelijkheid verschillen de soorten sterk in winterhardheid, en dat bepaalt of een plant binnen of buiten hoort. De vier soorten die Bollanda behandelt vallen daardoor in twee groepen: een kamerplant en winterharde tuinplanten. De kamercyclaam (Cyclamen persicum) is niet winterhard en sterft buiten af bij vorst. De klimopcyclaam (Cyclamen hederifolium) en wintercyclaam (Cyclamen coum) zijn juist zeer winterhard en blijven jaren in de tuin staan. Het [onderscheid tussen najaars-, voorjaars- en binnenbollen](https://bollanda.nl/seizoen/bolgroepen) helpt je begrijpen waarom cyclamen niet in één hokje passen. Voordat je een cyclaam plant of binnen zet, is het dus zaak om eerst te bepalen welke soort je hebt. Het complete [cyclaam-assortiment](https://bollanda.nl/bolsoort/cyclamen/assortiment) laat zien welke soort bij jouw situatie past. ## Cyclaam binnen: de kamercyclaam De cyclaam die de meeste mensen kennen, de bloeiende plant uit het tuincentrum, is de kamercyclaam (Cyclamen persicum). Deze soort is niet winterhard (RHS H2) en hoort daarom binnen. Hij bloeit in de wintermaanden binnenshuis en is met zijn grote bloemen in veel kleuren een populaire kamerplant. Het planten en houden van bollen [binnenshuis](https://bollanda.nl/locatie/binnen) vraagt om een andere aanpak dan in de tuin. Bij de kamercyclaam draait alles om koelte en licht, want deze plant houdt juist niet van een warme woonkamer. ### De juiste standplaats binnen De kamercyclaam wil het koel hebben, idealiter tussen 10 en 15 °C. Een plek bij de verwarming of in een warme, droge kamer leidt tot snel uitgebloeide bloemen en geel blad. Een koele, lichte vensterbank, een onverwarmde slaapkamer of een serre is veel beter. Naast koelte zijn goed licht en de juiste watergift belangrijk. De onderstaande lijst bevat de 4 belangrijkste standplaatseisen voor cyclamen binnen. - **Temperatuur**: koel, tussen 10 en 15 °C, niet bij de verwarming of in tocht. - **Licht**: een lichte plek, maar geen felle middagzon achter glas. - **Water**: altijd van onderaf geven, zodat de knol droog blijft. - **Omgeving**: niet naast een schaal rijp fruit, want het vrijkomende gas verkort de bloei. ## Cyclaam buiten: de tuincyclamen De winterharde cyclamen horen juist buiten, waar ze jarenlang terugkomen. Anders dan de kamercyclaam verdragen ze flinke vorst en hoef je ze niet te rooien. Ze voelen zich het best thuis in halfschaduw onder loofbomen, op goed doorlatende, humusrijke grond. In de tuin geven deze soorten kleur op momenten dat er weinig anders bloeit, in de herfst of midden in de winter. Daarmee zijn ze waardevolle aanvullingen op de borders en plekken onder struiken en bomen. ### Klimop- en wintercyclaam in de tuin De klimopcyclaam (Cyclamen hederifolium) is winterhard tot -18 °C en bloeit in de herfst, van augustus tot november. Na de bloei verschijnt het decoratieve, klimopvormige blad dat tot in het voorjaar siert. Dit is de meest gangbare tuincyclaam en een goede keuze om mee te beginnen. De wintercyclaam (Cyclamen coum) is met -20 °C nog winterharder en bloeit juist midden in de winter, van december tot april. Beide soorten blijven permanent in de grond staan en hebben in de zomer een droge rustperiode. Een beschutte plek heeft ook het zeldzame alpenviooltje (Cyclamen purpurascens) nodig, die winterhard is (RHS H5) maar in Nederland nauwelijks te koop is. ### Combineren met andere voorjaarsbloeiers Tuincyclamen komen het mooist tot hun recht in gezelschap van andere bolgewassen onder loofbomen. Een beproefde [stinzencombinatie onder loofbomen](https://bollanda.nl/geschiedenis/stinzenplant) zet de klimopcyclaam samen met [sneeuwklokjes](https://bollanda.nl/bolsoort/galanthus), [winterakoniet](https://bollanda.nl/bolsoort/eranthis) en [bosanemoon](https://bollanda.nl/bolsoort/anemone), waardoor je bijna jaarrond bloei hebt. De wintercyclaam combineert prachtig met [vroege krokussen](https://bollanda.nl/bolsoort/crocus) in een winterborder, want beide bloeien als de tuin verder kaal is. Wie de tuin levendig wil houden voor insecten, kan deze soorten verder uitbouwen tot een waardevolle plek voor [bijen en hommels](https://bollanda.nl/biologisch/bij). De wintercyclaam is namelijk een kritieke vroege voedselbron voor ontwakende hommelkoninginnen. ### Cyclaam in een pot buiten Wil je cyclamen in een pot op het terras, kies dan altijd een winterharde soort. De kamercyclaam vriest in een pot buiten gegarandeerd dood. Het houden van [bollen in pot](https://bollanda.nl/locatie/pot) vraagt buiten om extra aandacht voor vorst, omdat de wortelkluit in een pot sneller bevriest dan in de volle grond. Gebruik een vorstbestendige pot met goede drainage en zet de pot bij langdurige strenge vorst tijdelijk tegen een muur of in een onverwarmde schuur. Patio- en mini-cyclamen zijn meestal kweekvormen van de kamercyclaam, dus die horen binnen of hooguit beschut buiten in een vorstvrije periode. ## Kan een uitgebloeide cyclaam de tuin in? Een veelgestelde vraag is of een uitgebloeide kamercyclaam de tuin in mag. Het antwoord is nee: de kamercyclaam is niet winterhard en vriest buiten dood, hoe verleidelijk het ook is om de plant in de border te zetten. Gooi de plant echter niet weg, want de knol is niet dood maar gaat in zomerrust. Geef de kamercyclaam in plaats daarvan een koele binnenplek voor de rustperiode. Hoe je een [cyclaam na de bloei](https://bollanda.nl/bolsoort/cyclamen/na-bloei) opnieuw in bloei krijgt, hangt vooral af van een goede rustperiode. De aanduiding "wilde cyclamen kopen" verwijst trouwens meestal naar tuincyclamen als verkooptype, niet naar wild verzamelde planten. ## Veelgemaakte fouten bij de plek De meeste mislukkingen met cyclamen ontstaan doordat de verkeerde soort op de verkeerde plek staat. De onderstaande lijst bevat de 4 meest gemaakte fouten bij het kiezen van een plek voor cyclamen. - **Kamercyclaam buiten planten**: de niet-winterharde Cyclamen persicum sterft af bij de eerste vorst. - **Tuincyclaam warm overwinteren**: een winterharde soort binnen in een warme kamer gaat slecht groeien en bloeien. - **Kamercyclaam te warm zetten**: een plek bij de verwarming verkort de bloei en geeft snel geel blad. - **Niet-winterharde pot buiten laten staan**: een kamercyclaam in een pot op het terras bevriest gegarandeerd. Merk je dat je cyclaam ondanks de juiste plek toch slecht groeit, dan brengen de bekende [problemen bij cyclaam](https://bollanda.nl/bolsoort/cyclamen/probleem) zoals geel blad, knolrot en andere kwalen je verder.