# Nerine problemen: niet-bloeien, virus en bolrot De meest gehoorde klacht over nerine is dat de plant wel opkomt, maar niet bloeit. Dat is frustrerend, terwijl de oorzaak meestal verrassend simpel is: de bol staat te diep. In dit artikel pluizen we niet-bloeien stap voor stap uit en behandelen we daarna de overige problemen, van het soort-specifieke virus tot bolrot, plagen en vruchtwisseling. Ook lees je dat nerine licht giftig is en wat je dan doet. Zo kun je na het lezen de oorzaak aanwijzen en gericht ingrijpen. ## Waarom bloeit mijn nerine niet? Niet-bloeien is het kernprobleem bij nerine en heeft bijna altijd een aanwijsbare oorzaak. De onderstaande lijst bevat de 5 meest voorkomende redenen waarom bloembollen van nerine wel blad maken maar geen bloemen. - **Te diep geplant**: de nek van de bol staat onder het maaiveld in plaats van erboven. - **Zomerwater**: gieten tijdens de rustfase verstoort de bloemknopvorming. - **Te veel stikstof**: de plant maakt veel blad ten koste van bloemen. - **Recent verstoord**: na verplanten of delen slaat nerine een of twee jaar bloei over. - **Nog te jong of pas gekocht**: een zaailing of een verse bol bloeit in het eerste jaar vaak nog niet. ### Te diep geplant, de belangrijkste oorzaak Verreweg de meeste niet-bloeiende nerines staan simpelweg te diep. De bol hoort met de onderste tweederde in de grond en de bovenste eenderde, de nek, zichtbaar boven het maaiveld, omdat hij directe zonwarmte op die nek nodig heeft voor de bloemknopontwikkeling. Wie nerine correct wil [planten](https://bollanda.nl/bolsoort/nerine/planten), zet de bol dus opvallend ondiep, op 0 tot 5 cm. Staat jouw bol te diep, rooi hem dan voorzichtig op in het voorjaar en plant hem opnieuw met de nek boven de grond. Reken daarna op een tot twee jaar geduld, want de plant moet zich na de verstoring eerst herstellen. ### Zomerwater, te veel stikstof of een te ruime pot Na de plantdiepte zijn dit de drie meest voorkomende boosdoeners. Zomerwater in de rustfase is de meest gemaakte verzorgingsfout: nerine heeft juist een droge, warme zomer rond de bol nodig om bloemknoppen aan te leggen. Per seizoen vraagt nerine om aangepast water geven en een kaliumrijke bemesting, twee pijlers van de [verzorging van nerine](https://bollanda.nl/bolsoort/nerine/verzorging). Te veel stikstof geeft lange slappe stengels, veel blad en geen bloem, plus extra bladluis. Ook een te ruime pot of een te ruim plantgat werkt tegen, want nerine bloeit juist beter bij wortelcompressie en in dichte kluiten. ### Recent verstoord of nog te jong Nerine heeft een tweejarige bloemknopcyclus en haat verstoring. Na elke keer verplanten of delen slaat de plant een tot twee jaar bloei over, dus laat een gevestigde kluit zoveel mogelijk met rust. Een uit zaad gekweekte plant is pas na drie tot vijf jaar bloeirijp, en in het eerste jaar na aankoop blijft bloei eveneens vaak uit. Een grotere uitgangsbol bloeit doorgaans sneller, zoals de [koopgids voor nerine](https://bollanda.nl/bolsoort/nerine/koopgids) per bolmaat uitlegt. Geduld is hier de oplossing, niet ingrijpen. ## Het Nerine Latent Virus Naast teeltfouten bestaat er een soort-specifiek virus: het Nerine Latent Virus (NeLV). Dit virus wordt overgedragen door bladluizen en via bolverdeling, waarbij je met besmet gereedschap of besmet plantmateriaal gezonde bollen aansteekt. Een infectie is vaak latent, wat betekent dat de plant het virus draagt zonder duidelijke symptomen. Soms zie je gele strepen of vlekken op het blad en blijft de groei achter. Er zijn geen curatieve middelen tegen plantenvirussen, dus aangetaste planten verwijder je het beste volledig. Voorkom verspreiding door bladluizen te bestrijden, alleen schoon plantmateriaal te gebruiken en aangetast of verdacht materiaal niet te composteren. ## Bolrot en andere schimmels Nerine loopt vooral risico op rot wanneer de bol te nat staat. Het risico is matig, maar zet het door, dan is bolrot fataal. Hieronder de belangrijkste schimmels en hoe je ze voorkomt. ### Fusarium en Pythium bij natte voeten Fusarium (bolrot) en Pythium (wortelrot) vormen het grootste gevaar bij wateroverlast, een koude natte winter en slechte drainage. Je herkent ze aan gele of bruine bladeren, een zachte basis, omvallende planten en een onaangename geur. De achtergrond bij [Fusarium](https://bollanda.nl/probleem/ziekte/fusarium) en bij [Pythium](https://bollanda.nl/probleem/ziekte/pythium) helpt je het verschil te plaatsen. Preventie draait volledig om water afvoeren. Zorg voor een drainagelaag in de pot, een drainerend substraat en een droge zomerrust, en plant nerine niet in zware natte klei. Een goede [drainage](https://bollanda.nl/verzorging/potgrond/drainage) is bij deze soort belangrijker dan de hoeveelheid voeding. ### Penicillium, grauwe schimmel en natrot Naast de wortelrotters spelen nog drie schimmels een kleinere rol. Penicillium ([bewaarrot](https://bollanda.nl/probleem/ziekte/penicillium)) heeft een laag risico en treedt vooral op bij gekneusde, slecht gedroogde bollen. Grauwe schimmel (*Botrytis cinerea*) kent een matig risico bij koel, vochtig weer en hoort bij de algemene [schimmelziekten](https://bollanda.nl/probleem/ziekte). Bacterieel natrot komt zelden voor en heeft een laag risico. In alle gevallen helpt het om de bollen droog, luchtig en onbeschadigd te houden. ## Plagen bij nerine Naast schimmels en virus zijn er enkele dieren die nerine lastigvallen. Het overzicht van algemene [plagen bij bollen](https://bollanda.nl/probleem/plaag) geeft de bredere context; hieronder de soorten die voor nerine relevant zijn. ### Aaltjes en de BKD-waardplantenlijst Het stengelaaltje (*Ditylenchus dipsaci*) vormt een matig risico voor nerine. De plant staat op de officiële BKD-waardplantenlijst voor dit aaltje, wat betekent dat de soort gevoelig is voor besmetting. Door bollen met een [BKD-keurmerk](https://bollanda.nl/koopadvies/keurmerk/bkd) te kopen, verklein je de kans dat je besmet materiaal binnenhaalt. Is een kluit zwaar aangetast, gooi de bollen dan weg in plaats van ze te bewaren of te verplanten. ### Narcissenvlieg, bollenmijt en slakken Drie verschillende dieren kunnen nerine aantasten. De [narcissenvlieg](https://bollanda.nl/probleem/plaag/narcissenvlieg) (*Merodon equestris*) legt eieren waarna de larve de bol van binnenuit uitholt. De [bollenmijt](https://bollanda.nl/probleem/plaag/bollenmijt) (*Rhizoglyphus*) heeft een laag risico en grijpt vooral aangetaste of natte bollen aan. [Slakken](https://bollanda.nl/probleem/plaag/slak) vormen een matig risico op het jonge blad in het voorjaar en knagen vraatschade in de bladeren. ### Bladluis als virusverspreider Bladluis veroorzaakt zuigschade, maar het echte gevaar zit in de rol als overbrenger van het Nerine Latent Virus. Een bladluiskolonie kan het virus van een besmette plant naar gezonde planten verslepen, dus loont vroege bestrijding dubbel. Houd vooral nieuwe scheuten en knoppen in de gaten. ### Waarom muizen de bol mijden Anders dan bij tulp en krokus hebben muizen en woelmuizen geen interesse in nerine. De bol bevat giftige alkaloïden, waaronder lycorine, en wordt daardoor actief gemeden. Het risico op vraat is laag, wat een prettig voordeel is in een tuin met veel knaagdieren. Wie meer wil weten over [bescherming tegen vraat](https://bollanda.nl/probleem/vraat) bij gevoeligere soorten, vindt daar de bredere aanpak. ## Gele of bruine bladeren en vorstschade Verkleurend blad is niet altijd een teken van ziekte. Gele of bruine bladeren ontstaan door overwatering, een voedingstekort, natuurlijke veroudering aan het einde van het seizoen of vorstschade. Loop daarom eerst de waterhuishouding en het seizoen na voordat je aan een ziekte denkt; een plant die helemaal niet boven de grond komt, heeft te maken met [niet-opkomen](https://bollanda.nl/probleem/niet-opkomen). Na een strenge vorst kan het oudere blad zwart worden, terwijl de kroon van de bol meestal overleeft. Omdat nerine maar beperkt winterhard is tot circa -10 °C met afdekking, hoort een mulchlaag in de winter standaard bij de teelt. Meer over het herkennen en beperken van [vorstschade](https://bollanda.nl/probleem/vorst) lees je in de algemene gids. ## Vruchtwisseling binnen de Amaryllidaceae Nerine behoort tot de familie Amaryllidaceae en deelt ziekten met zijn familieleden. Plant nerine daarom niet op een plek waar onlangs een ander lid van deze familie stond, en houd minimaal drie tot vijf jaar rust aan. Gedeelde pathogenen zijn onder meer *Stagonospora curtisii*, het stengelaaltje *Ditylenchus dipsaci* en diverse *Fusarium*-soorten. Tot deze incompatibiliteitsgroep horen verschillende vertrouwde tuinbollen. De onderstaande tabel toont de familieleden waarmee je nerine niet snel mag laten afwisselen. | Soort | Nederlandse naam | Min. rust | | ------------------------------------------------------- | ---------------- | ---------- | | [Narcissus](https://bollanda.nl/bolsoort/narcissus) | Narcis | 3 - 5 jaar | | [Hippeastrum](https://bollanda.nl/bolsoort/hippeastrum) | Amaryllis | 3 - 5 jaar | | [Agapanthus](https://bollanda.nl/bolsoort/agapanthus) | Afrikaanse lelie | 3 - 5 jaar | | [Galanthus](https://bollanda.nl/bolsoort/galanthus) | Sneeuwklokje | 3 - 5 jaar | | [Allium](https://bollanda.nl/bolsoort/allium) | Sierui | 3 - 5 jaar | | [Leucojum](https://bollanda.nl/bolsoort/leucojum) | Narcisklokje | 3 - 5 jaar | | [Ipheion](https://bollanda.nl/bolsoort/ipheion) | Voorjaarsster | 3 - 5 jaar | ## Is nerine giftig? Nerine is licht giftig en bevat alkaloïden in alle delen, met de hoogste concentratie in de bol. Dat is meteen de reden dat muizen de bol mijden, maar voor mens en huisdier vraagt het wel om voorzichtigheid. De bredere context over [giftige bollen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) helpt je het risico in te schatten. ### Giftigheid voor huisdieren Voor huisdieren is nerine licht giftig door de alkaloïden ungeremine en lycorine. Honden en katten zijn de gevoeligste dieren, en alle plantendelen kunnen klachten geven, vooral de bol. Houd nieuw geplante of opgeslagen bollen daarom buiten het bereik van knagende huisdieren. ### Giftigheid voor mens en kind Voor mensen is nerine licht tot matig giftig door stoffen als lycorine, ungeramine, belladine en ambelline. Inslikken kan misselijkheid, braken en diarree geven, vergelijkbaar met de klachten na het eten van narcis, en huidcontact werkt licht allergeen. Bel bij inname door een kind de huisarts, en raadpleeg bij twijfel altijd eerst het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum via 088-755 8000.