# Anemoon problemen: zwartsnot, slakken en niet-bloeien Anemoon groeit meestal probleemloos, maar een paar specifieke problemen komen toch steeds terug. Zwartsnot is het grootste schimmelrisico, slakken vreten vooral aan bosanemoon en niet-bloeien is een veelgestelde vraag. Ook de huidirritatie door het plantensap en de vruchtwisseling met verwante soorten verdienen aandacht. Na het lezen herken je deze problemen, los je ze op en voorkom je de meeste vooraf. ## Zwartsnot: het grootste risico voor anemoon Van alle schimmelziekten vormt zwartsnot het hoogste risico voor anemoon. De ziekte wordt veroorzaakt door Sclerotinia tuberosa en S. sclerotiorum en is de belangrijkste schimmelaantasting bij dit gewas. De zwarte rustlichamen (sclerotiën) overleven vijf jaar of langer in de grond, waardoor besmette plekken een hardnekkig probleem blijven. ### Symptomen herkennen De eerste signalen zijn bruin verkleurende bolrokken en een zachte, rottende knol of wortelstok. Bij doorsnijden zie je dofzwarte sclerotiën op of in het weefsel, die de naam zwartsnot verklaren. Het is belangrijk om dit te onderscheiden van bacterieel natrot, dat een andere verwekker en een nattere, sterker ruikende rotting kent. De diepere kenmerken en het ziekteverloop van [zwartsnot](https://bollanda.nl/probleem/ziekte/zwartsnot) gelden voor meerdere bolgewassen, maar bij anemoon is de aantasting bovengemiddeld schadelijk. Verwijder aangetaste planten volledig en composteer ze niet. ### Voorkomen en aanpakken Preventie begint bij gezond plantmateriaal en een goede standplaats. De onderstaande lijst bevat de 4 belangrijkste maatregelen tegen zwartsnot bij anemoon. - **Drainage**: zorg voor een goed doorlatende bodem, want vocht stimuleert de schimmel. - **Bolontsmetting**: behandel knollen voor het planten als je twijfelt aan de kwaliteit. - **Geen besmette grond**: hergebruik grond van een eerdere uitbraak niet voor nieuwe anemonen. - **Vruchtwisseling**: houd minstens enkele jaren rust voor je opnieuw verwante soorten plant. Er is geen curatief middel dat zwartsnot in de grond doodt. De enige werkbare strategie is voorkomen met gezond plantgoed dat je via de [koopgids voor anemoon](https://bollanda.nl/bolsoort/anemone/koopgids) op kwaliteit beoordeelt, snel ingrijpen bij de eerste symptomen en de plek jarenlang vrijhouden van gevoelige gewassen. ## Andere schimmel- en virusziekten Naast zwartsnot kan anemoon te maken krijgen met enkele andere aandoeningen, die meestal samenhangen met te natte grond of slechte ventilatie. Een breder beeld van veelvoorkomende [ziekten bij bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/ziekte) helpt je de signalen sneller te plaatsen. Het complete overzicht van problemen, ziekten en plagen staat verzameld op de [probleempagina voor bloembollen](https://bollanda.nl/probleem). ### Wortelrot bij coronaria Wortelrot door Pythium of Fusarium vormt een matig risico, vooral bij Anemone coronaria. Deze soort is gevoelig voor wateroverlast in de rustperiode, wanneer de knol juist droog hoort te staan. Symptomen zijn gele bladeren, een zachte basis en omvallende planten. Voorkom wortelrot met een drainagelaag onderin de pot, een drainerend substraat en door de plant nooit in een onderzetter met water te laten staan. Goede [drainage](https://bollanda.nl/verzorging/potgrond/drainage) is bij coronaria belangrijker dan bij de andere twee soorten. ### Grauwe schimmel, Rhizoctonia en virus Grauwe schimmel (Botrytis cinerea) is een matig risico bij koel, vochtig weer en onvoldoende luchtcirculatie. Rhizoctonia solani vormt eveneens een matig risico en is een gedeelde bodemschimmel binnen de boterbloemfamilie. Verkeerd bewaarde coronaria-knollen kunnen daarnaast bewaarrot (Penicillium) ontwikkelen, al is dat een laag risico. Virusziekten geven een matig risico en zijn niet te genezen. Verwijder planten met bonte, vervormde of gevlekte bladeren om verspreiding te voorkomen. ## Plagen bij anemoon Naast schimmels zijn er enkele dieren die anemoon belagen, met slakken als belangrijkste. De plaagdruk verschilt sterk per soort en standplaats. ### Slakken bij bosanemoon Slakken vormen een matig tot hoog risico, vooral bij Anemone nemorosa in een vochtige bosomgeving. Ze vreten met name aan het jonge, malse blad in het vroege voorjaar. De aanpak van [slakken bij bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/plaag/slak) berust op een combinatie van koperband rond kwetsbare plekken, biervallen en slakkenkorrels op basis van ijzerfosfaat. Controleer vochtige hoeken regelmatig in de avond, want dan zijn slakken het actiefst. Een opgeruimde, niet te dichte beplanting beperkt schuilplaatsen. ### Trips, muizen en woelmuizen Trips veroorzaakt een matig risico met zuigschade aan jong blad, herkenbaar aan zilverachtige vlekjes. Muizen en woelmuizen vormen eveneens een matig risico en knagen vooral aan knollen in opslag. Bewaar gerooide knollen daarom in geventileerde bakken op een muisvrije plek. ## Waarom bloeit mijn anemoon niet? Niet-bloeien is een veelgestelde vraag bij anemoon en kent meerdere oorzaken. De algemene achtergronden van [bloembollen die niet bloeien](https://bollanda.nl/probleem/niet-bloeien) gelden ook hier, maar bij anemoon spelen een paar soortgebonden factoren mee. De onderstaande lijst bevat de 5 meest voorkomende redenen waarom anemoon-bloembollen niet bloeien. - **Te jong**: een zaailing bloeit pas na twee tot drie jaar. - **Coronaria te warm overwinterd**: zonder voldoende koude blijft de bloemaanleg achterwege. - **Onvoldoende zomerrust**: blanda en nemorosa bloeien minder bij een te warme, te natte zomer. - **Te veel stikstof**: dit geeft veel blad maar weinig bloemen. - **Recent gescheurd, verplaatst of uitgedroogd**: de plant herstelt eerst voordat hij weer bloeit. Uitgedroogde nemorosa-wortelstokken bij planting zijn een veelgemaakte fout, omdat die soort extreem gevoelig is voor uitdroging. Geef pas verplaatste of gescheurde anemonen een seizoen rust voordat je rijke bloei verwacht. ## Vorstschade bij coronaria Anemone coronaria is niet winterhard in Nederland en lijdt schade beneden ongeveer -6,5 °C. De soort is van mediterrane oorsprong en past in zone 7 tot 10, terwijl blanda (zone 5 tot 9) en nemorosa (zone 3 tot 8) wel volledig winterhard zijn. De achtergronden van [vorstschade bij bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/vorst) verklaren waarom juist coronaria extra bescherming nodig heeft. Symptomen zijn zwart wegvallend blad bovengronds en een weke of rottende knol onder de grond. Rooi coronaria daarom in het NL-klimaat of overwinter de planten in pot binnen, vorstvrij en droog. ## Giftigheid en huidirritatie Anemoon bevat protoanemonine, dat vrijkomt uit ranunculine in alle verse plantendelen. De hoogste concentratie zit in de wortel. Het algemene beeld van [giftige bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) plaatst anemoon in de categorie mild tot matig giftig. ### Risico voor huisdieren en mensen Voor honden en katten is anemoon mild tot matig giftig. Bij mensen is inslikken licht tot matig schadelijk, met klachten als een brandend gevoel in de mond, speekselvloed, braken, buikkrampen en diarree. Een geruststellend detail is dat protoanemonine afbreekt bij drogen, waardoor gedroogde plantendelen aanzienlijk minder giftig zijn dan verse. Bel bij kinderen de huisarts en raadpleeg bij twijfel altijd eerst het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) via 088-755 8000. ### De blaartrekkende werking van het sap Bij huidcontact werkt het verse sap blaartrekkend (vesicant) en kan het contactdermatitis veroorzaken. Vooral het sap van Anemone coronaria irriteert de huid. Draag daarom handschoenen bij het snijden van stelen en het scheiden van wortelstokken, en spoel huidcontact direct met water af. ## Vruchtwisseling: wat je niet na elkaar plant Goede vruchtwisseling is bij anemoon geen luxe maar noodzaak, omdat de bodemschimmels jarenlang aanwezig blijven. Twee planningskwesties zijn cruciaal: de eigen familie en eerdere gevoelige voorgangers. ### De Ranunculaceae-familie Anemoon hoort tot de boterbloemfamilie (Ranunculaceae) en deelt bodemziekten met zijn familieleden. Plant daarom minstens twee tot drie jaar geen [winterakoniet](https://bollanda.nl/bolsoort/eranthis) of [ranonkel](https://bollanda.nl/bolsoort/ranunculus) op een plek waar net anemoon stond. Deze drie soorten delen Sclerotinia tuberosa, S. sclerotiorum en Rhizoctonia solani, precies de verwekkers van zwartsnot en kwade grond. ### Het Verticillium-risico Anemoon is daarnaast gevoelig voor Verticillium dahliae, een schimmel waarvan de microsclerotiën tien tot veertien jaar of langer in de grond overleven. Plant anemoon niet op een plek waar eerder [dahlia](https://bollanda.nl/bolsoort/dahlia), [knolbegonia](https://bollanda.nl/bolsoort/begonia) of [cyclaam](https://bollanda.nl/bolsoort/cyclamen) stond als daar Verticillium aanwezig is geweest. Zo voorkom je dat je een nieuwe aanplant op een besmette bodem zet.