# Anemoon vermeerderen: scheuren, zaaien en wortelstokdeling Anemoon vermeerderen is verwarrend, omdat elke tuinsoort om een andere techniek vraagt. Bij Anemone blanda deel je de knollen, bij Anemone coronaria scheid je de bijknolletjes en bij de bosanemoon (Anemone nemorosa) deel je de wortelstokken. Zaaien kan bij alle drie, maar dan verlies je de eigenschappen van een cultivar. In dit artikel lees je per soort welke methode werkt, hoe je het stap voor stap aanpakt en hoelang het duurt tot de eerste bloei. ## Drie soorten, drie technieken Het genus Anemone omvat drie tuinsoorten met elk een ander ondergronds orgaan, en dat bepaalt direct hoe je ze vermeerdert. Wie de algemene principes van het [vermeerderen van bloembollen](https://bollanda.nl/verzorging/vermeerderen) kent, heeft een goede basis, maar de drie anemoon-soorten vragen elk een eigen aanpak. Het boltype is de sleutel: blanda groeit uit een knol, coronaria uit een knolklauwtje en nemorosa uit een kruipende wortelstok. De onderstaande lijst bevat de 3 vermeerderingsmethoden voor anemoon. - **Knoldeling**: de knollen van blanda voorzichtig uit elkaar trekken in de rustperiode. - **Bijknolletjes scheiden**: de kleine kralen van coronaria losbreken van de moederknol. - **Wortelstokdeling**: de rhizomen van nemorosa in stukken met een groeipunt verdelen. Zaadvermeerdering werkt bij alle drie, maar levert variatie op. Cultivars zoals 'White Splendour' of 'Robinsoniana' vallen niet zaadvast en behouden hun eigenschappen alleen via vegetatieve deling. ## Anemone blanda vermeerderen De oosterse anemoon is de makkelijkste van de drie om te vermeerderen. Knoldeling in de rustperiode levert klonen op, terwijl zelfuitzaai vanzelf voor nieuwe planten zorgt. ### Knoldeling stap voor stap Knoldeling doe je tussen juni en augustus, wanneer de plant volledig in rust is en het loof is afgestorven. De onderstaande lijst bevat de 5 stappen om blanda-knollen te delen. - **Opgraven**: graaf de knollenkluit voorzichtig op nadat het loof helemaal is verdord. - **Scheiden**: trek de onregelmatige, knobbelige knollen rustig uit elkaar. - **Controleren**: inspecteer op rot of schimmel en laat de knollen kort opdrogen. - **Weken**: leg de knollen 12 tot 24 uur in lauw water voordat je ze herplant. - **Herplanten**: plant ca. 5 cm diep en 5 tot 8 cm uit elkaar in humusrijke grond. Bij twijfel over welke kant boven moet, leg je de knol op de zijkant. De knol oriënteert zich daarna zelf. Een jaar na de deling bloeien de planten doorgaans weer. ### Zaaien en zelfuitzaai A. blanda zaait zich graag zelf uit, wat een belangrijke reden is dat de soort zo goed verwildert. Het zaad valt in de nazomer en kiemt vaak vanzelf in de buurt van de moederplant. Vanaf zaad duurt het ongeveer 2 jaar tot de eerste bloei. Wil je een vaste kleur behouden, kies dan voor knoldeling. Zaad geeft variatie, zeker bij een zaadgroep als 'Blue Shades', die juist daarom in tinten varieert. Voor een verwilderend tapijt is die variatie eerder een voordeel dan een nadeel. ## Anemone coronaria vermeerderen De kroonanemoon vermeerder je vooral door de bijknolletjes te scheiden, hoewel veel tuiniers jaarlijks gewoon nieuwe knollen kopen. Zaaien kan ook, maar geeft geen gegarandeerde kleur. ### Bijknolletjes scheiden De bijknolletjes, ook wel kralen genoemd, scheid je in de rustperiode tussen juni en augustus. De onderstaande lijst bevat de 5 stappen om coronaria-knollen te vermeerderen. - **Opgraven**: haal de knollen uit de grond nadat het loof volledig is afgestorven. - **Afbreken**: breek de bijknolletjes voorzichtig van de moederknol, elk met een eigen groeipunt. - **Drogen**: laat de knolletjes drogen op een koele, droge en donkere plek. - **Weken**: leg ze 12 tot 24 uur in water, waarna de knol tot drie keer zo groot opzwelt. - **Planten**: plant 5 tot 7 cm diep in goed gedraineerde grond op een zonnige, beschutte plek. Een volwaardige knol bloeit binnen 8 tot 10 weken na het planten. Bijknolletjes hebben 1 tot 2 jaar nodig om op vol formaat te komen. ### Voorkiemen en zaaien Voorkiemen verhoogt het slagingspercentage van coronaria aanzienlijk. Na het weken zet je de knollen in vochtige potgrond bij 4 tot 10 °C, tot er witte worteltjes verschijnen. Zaaien kan met zaad uit de zaaddoos, maar A. coronaria is een uitkruisende soort. De [verdeling in cultivars en groepen](https://bollanda.nl/basis/classificatie) maakt duidelijk waarom kleur en vorm bij zaad niet gegarandeerd zijn: zaailingen wijken vaak af van de moederplant. Vanaf zaad duurt het 2 tot 3 jaar tot bloei, en veel tuiniers behandelen coronaria daarom als eenjarig. ### Patentbeperkingen op moderne series Sommige moderne snijbloemseries zijn kwekersrechtelijk beschermd. Series als Mistral en Galilee vallen onder patentbeperkingen die de vermeerdering voor de handel regelen. Voor eigen gebruik in de tuin mag je doorgaans wel delen, maar doorverkoop van vermeerderd materiaal is niet toegestaan. Houd hier rekening mee als je een beschermde serie wilt uitbreiden. ## Anemone nemorosa vermeerderen De inheemse bosanemoon vermeerder je via wortelstokdeling. Zaad is meestal onvruchtbaar, dus cultivars verspreiden zich uitsluitend vegetatief. ### Wortelstokdeling stap voor stap Wortelstokdeling doe je tussen juli en september, nadat het blad is afgestorven en de plant in rust gaat. De [bouw van een wortelstok](https://bollanda.nl/basis/anatomie) verklaart waarom elk stuk met een groeipunt kan uitgroeien tot een nieuwe plant. De onderstaande lijst bevat de 5 stappen om bosanemoon te delen. - **Opgraven**: graaf een gevestigde pol voorzichtig op, want de rhizomen liggen ca. 5 cm diep. - **Verdelen**: trek of snijd de bruinzwarte wortelstokken uiteen, elk met een groeipunt. - **Weken**: laat uitgedroogde rhizomen kort weken voor herplanting. - **Planten**: zet de delen 5 cm diep en 15 cm uit elkaar in humusrijke, licht zure grond. - **Verzorgen**: houd de grond vochtig en mulch met bladaarde. Verwacht het eerste jaar weinig bloei. Een gedeelde wortelstok bloeit doorgaans pas na 1 tot 2 jaar volop. ### Waarom bosanemoon zo langzaam uitbreidt De bosanemoon breidt zich via kruipende wortelstokken slechts 2 tot 5 cm per jaar uit. Daardoor geldt de soort als indicator van oud bos, en als klassieke [stinzenplant](https://bollanda.nl/geschiedenis/stinzenplant) met een eeuwenlange persistentie op één plek. Mieren verspreiden het zaad (myrmecochorie), maar die rol is in de tuin beperkt. Wil je een dichte stinzenmat, dan plant je in grote aantallen, ongeveer 15 stuks per vierkante meter, onder bladverliezende bomen. Verplanten in het groen in het voorjaar werkt vaak beter dan het opgraven van rhizomen in de late zomer. ## Welke methode past bij jouw doel? De juiste methode hangt af van wat je wilt bereiken. Voor snel resultaat met behoud van de cultivar kies je knoldeling bij blanda en coronaria, of wortelstokdeling bij nemorosa. Wil je veel planten zonder eis aan een vaste kleur, dan is zaad de eenvoudigste weg, en A. blanda doet dat zelfs vanzelf. Voor een stinzenmat van bosanemoon koop je wortelstokken in grote aantallen, waarbij de [koopgids voor anemoon](https://bollanda.nl/bolsoort/anemone/koopgids) de koopvormen en prijsmarges op een rij zet, en neem je geduld, want een echt dichte mat duurt ongeveer tien jaar. Ga je delen voor herplanting, dan helpt het [planten van anemoon](https://bollanda.nl/bolsoort/anemone/planten) per soort op de juiste diepte en het juiste moment. ## Veelgemaakte fouten bij vermeerderen Een paar fouten komen telkens terug en kosten je een hele oogst nieuwe planten. De onderstaande lijst bevat de 3 meest gemaakte fouten bij het vermeerderen van anemoon. - **Wortelstokken laten uitdrogen**: bosanemoon-rhizomen drogen snel uit tussen graven en planten, plant ze daarom direct. - **Bijknolletjes te diep planten**: coronaria-kralen die te diep zitten, lopen traag uit of helemaal niet. - **Aangetast materiaal scheuren**: delen met aangetast plantmateriaal verspreidt zwartsnot, wat je kunt voorkomen door alleen gezonde knollen te gebruiken. Draag bij al het werk handschoenen, want het verse sap bevat protoanemonine en irriteert de huid. Wie meer wil weten over [problemen en zwartsnot bij anemoon](https://bollanda.nl/bolsoort/anemone/probleem), vindt daar de volledige aanpak om besmetting bij vermeerdering te voorkomen.