# Puschkinia (buishyacint): de complete gids De buishyacint is een wat raadselachtige bol: hij heeft minstens vier Nederlandse namen, wordt vaak verkeerd gespeld en wordt geregeld verward met scilla en sneeuwroem. Het is een kleine, zeer winterharde voorjaarsbol met ijsblauwe stervormige bloemen en een opvallende donkerblauwe middenstreep, die bloeit van februari tot april. Hij verwildert uitstekend en is waardevol voor vroege bestuivers. Na deze gids weet je precies wat puschkinia is, hoe je hem herkent en waar je de verdiepende informatie vindt. ## Wat is puschkinia (buishyacint)? Puschkinia is een klein bolgewas dat als een van de eerste in het voorjaar bloeit. De plant blijft laag, tussen de 10 en 20 cm, en vormt trossen stervormige bloemetjes in een zachte ijsblauwe of porseleinblauwe tint. De soort is zo winterhard dat de bloemen vaak al verschijnen terwijl het nog vriest. ### Herkomst en groeiwijze Puschkinia komt van nature voor in Zuidoost-Turkije, de Kaukasus, Noordwest-Iran, Irak en het gebied Libanon-Syrië. In die bergachtige streken groeit hij op plekken met een koude winter en een droge zomer, wat verklaart waarom de bol zo goed tegen vorst kan. De plant groeit uit een echte bol en is zeer winterhard tot ongeveer -30 graden Celsius (USDA-zone 4 tot 8). De bloeihoogte is meestal rond de 15 cm, met een bloeiperiode die loopt van februari tot april en een hoofdbloei in maart. ### Een echte bol herkennen Puschkinia groeit uit een tunicaatbol, een echte bol met een papierachtige beschermende huid. Dat onderscheidt hem van een knol of een wortelstok, een [verschil tussen bol, knol en wortelstok](https://bollanda.nl/basis/type) dat bij veel bolgewassen terugkomt. De opbouw van rokken en een basaalplaat is typisch voor de [bolanatomie](https://bollanda.nl/basis/anatomie) van deze groep. De bollen zijn klein, met een aanbevolen bolmaat van 5/6 cm omtrek. Dat is normaal voor de soort en hoef je dus niet te verwarren met ondermaatse bollen. ### De blauwe middenstreep als kenmerk Het herkenningspunt bij uitstek is de donkerblauwe middenstreep op elk bloemblad. Geen enkele andere kleine blauwe bol heeft dit kenmerk, waardoor je puschkinia in één oogopslag van zijn buren onderscheidt. Botanisch is er een tweede herkenningspunt: de meeldraden zijn vergroeid tot een buisvormige corona, ook wel een staminal cup genoemd. Aan deze buisvorm dankt de plant zijn meest gebruikte Nederlandse naam, buishyacint. ## De vele namen van de buishyacint Weinig bollen kennen zoveel namen als puschkinia. Dat zorgt voor verwarring in tuincentra, op etiketten en in zoekmachines. ### Vier Nederlandse namen op een rij In de Nederlandse handel en literatuur kom je verschillende benamingen tegen voor dezelfde plant. De onderstaande lijst bevat de 4 Nederlandse namen die voor deze bloembol in omloop zijn. - **Buishyacint**: de meest gebruikte naam in de handel, verwijzend naar de buisvormige corona van de meeldraden. - **Saffierhyacint**: verwijst naar de diepblauwe streep in de bloem. - **Streephyacint**: benoemt het kenmerkende streeppatroon op de bloemblaadjes. - **Libanonsterhyacint**: verwijst naar het herkomstgebied en de stervorm van de bloem. ### Uitspraak en veelgemaakte spelfouten De naam puschkinia spreek je uit als "Poesh-KI-ni-a". Omdat de naam lastig te schrijven is, duiken er regelmatig fouten op, zoals "puschkinie" en "puskinia". In het Engels heet de plant onder meer striped squill, Russian snowdrop en Lebanon squill. Wie weinig Nederlandstalige informatie vindt, wijkt soms uit naar deze Engelse termen. ### Vernoemd naar graaf Mussin-Pushkin De geslachtsnaam Puschkinia is een eerbetoon aan graaf Apollos Apollosovich Mussin-Pushkin (1760 - 1805), een Russisch chemicus en plantenverzamelaar. Hij verzamelde planten in de Kaukasus, het gebied waar de soort ook vandaan komt. De soortnaam scilloides betekent letterlijk "Scilla-achtig". Die naam legt meteen de basis voor de hardnekkige verwarring met de sterhyacint. ## Familie en botanische verwantschap Puschkinia hoort bij een groep bollen die onderling sterk op elkaar lijken. Dat verklaart waarom de plant zo vaak met verwante soorten wordt verward. ### Van Hyacinthaceae naar Asparagaceae Volgens de huidige indeling behoort puschkinia tot de familie Asparagaceae, binnen de onderfamilie Scilloideae. Oudere bronnen plaatsen de plant nog in de Hyacinthaceae of zelfs de Liliaceae, omdat de botanische indeling in de loop der tijd is herzien. Die wisselende plaatsing maakt het lastig om soorten, variëteiten en cultivars uit elkaar te houden. De onderlinge verhouding tussen de begrippen soort, variëteit en cultivar wordt verhelderd door de [classificatie van bloembollen](https://bollanda.nl/basis/classificatie). ### Waarom puschkinia zo op scilla lijkt De soortnaam scilloides zegt het al: puschkinia lijkt sterk op de [sterhyacint](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla). Beide zijn kleine blauwe voorjaarsbollen uit dezelfde onderfamilie die zich op vergelijkbare wijze gedragen in de tuin. Toch zijn ze goed te onderscheiden, vooral aan de bloemvorm en de meeldraden. Het volledige onderscheid tussen scilla, sneeuwroem en puschkinia staat uitgewerkt in het [verschil tussen scilla en verwante bollen](https://bollanda.nl/bolsoort/scilla/verschil), inclusief de typische blauwe streep van puschkinia. ## Soorten, variëteiten en cultivars Het geslacht Puschkinia is klein maar verwarrend. Er zijn vier botanisch erkende soorten, maar in de tuin kom je vrijwel altijd dezelfde standaardvorm tegen, terwijl wetenschap en sierteelt verschillende namen hanteren. Het volledige [assortiment van puschkinia](https://bollanda.nl/bolsoort/puschkinia/assortiment) zet de soorten, de variëteit libanotica en de cultivars zoals het witte 'Alba' op een rij. ## Kopen en planten in het kort Puschkinia kopen werkt net even anders dan bij grote bollen als tulp en narcis, omdat de kleine bollen snel uitdrogen en het beste direct de grond in gaan. De te verwachten bolmaat, kwaliteit en prijsmarge komen aan bod in de [koopgids voor puschkinia](https://bollanda.nl/bolsoort/puschkinia/koopgids). De bol plant je in het najaar op 5 cm diepte, het liefst in grote groepen voor een dekkend tapijt. De exacte plantdiepte, plantafstand en standplaats staan beschreven bij het [planten van puschkinia](https://bollanda.nl/bolsoort/puschkinia/planten). ## In de tuin: combineren en verzorgen Puschkinia is op zichzelf bescheiden, maar in de juiste combinatie levert hij een verrassend sterk vroeg voorjaarstafereel op. Tegelijk vraagt de bol nauwelijks onderhoud. ### Een bol die vanzelf verwildert Puschkinia is een uitstekende verwilderaar die zichzelf grotendeels onderhoudt. Hij is geen officiële stinzenplant, maar gedraagt zich wel als zodanig en past goed tussen klassieke [stinzenplanten](https://bollanda.nl/geschiedenis/stinzenplant) onder bladverliezende bomen en in gras. De plant breidt zich uit via dochterbolletjes en zaad, waardoor na enkele jaren een dicht tapijt ontstaat. Watergift en het beheer van het loof na de bloei horen bij het [verzorgen van puschkinia](https://bollanda.nl/bolsoort/puschkinia/verzorging), waarmee je de bol gezond houdt en de verwildering stuurt. Mooie combinaties met andere vroege bollen komen samen bij het [combineren van puschkinia](https://bollanda.nl/bolsoort/puschkinia/combinatie). ### Waardevol voor vroege bestuivers Doordat puschkinia al vanaf februari bloeit, is hij een belangrijke voedselbron voor bestuivers die na de winter actief worden. De open stervormige bloemen leveren zowel nectar als stuifmeel. De plant trekt honingbijen, zandbijen, hommels en zweefvliegen aan en hoort daarmee thuis in elke [bijvriendelijke tuin](https://bollanda.nl/biologisch/bij). Juist het vroege bloeimoment maakt de bol zo waardevol, omdat er dan nog weinig andere bloemen beschikbaar zijn. ## Giftigheid en veelvoorkomende problemen Puschkinia geeft uitzonderlijk weinig problemen en wordt zelden door ziekten aangetast. De meeste vragen gaan niet over ziekten, maar over giftigheid en de vraag of de bol gaat woekeren. Over de giftigheid bestaat geen specifiek onderzoek. Op basis van de familieverwantschap met hyacint en scilla behandel je puschkinia het best als potentieel licht tot matig giftig, vooral de bollen. Bij inslikken bel je de huisarts en bij twijfel het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) op 088-755 8000. De algemene achtergrond over [giftige bloembollen](https://bollanda.nl/probleem/giftig) helpt om het risico in te schatten. De zeldzame ziekten, het woekergedrag en de juiste vruchtwisseling staan uitgewerkt bij de [problemen met puschkinia](https://bollanda.nl/bolsoort/puschkinia/probleem). Daar lees je ook eerlijk wat we wel en niet weten over de risico's van deze bloembol.